Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

1906:ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΑΞΕΙΔΙΩΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ



ΜΕΡΟΣ Α’

Προκειμένου να μεταβεί κανείς εις Δελφούς, ευρισκόμενος εις Ιτέαν, ουδέ καν έχει δικαίωμα να συζητήσει με τον εαυτόν του αν πρέπει να μεταβεί ή όχι.
Τι είναι οι Δελφοί διά τον Έλληνα, το αισθανόμεθα όλοι. Είναι η Ιερουσαλήμ του αρχαίου κόσμου, και τα ρείθρα της Κασταλίας πηγής, είναι ότι τα ρείθρα του Ιορδάνου. Τα νάματα του ποταμού της Ιουδαίας ήσαν το ιερόν βάπτισμα των ψυχών, τα νάματα της πηγής των Δελφών ήσαν το ιερόν βάπτισμα των πνευμάτων.

Εις την εκδρομήν αυτήν υπήρξα κατ’ εξοχήν τυχερός, διότι ευρήκα αλησμόνητον σύντροφον.

Εις την Ιτέαν ανεκάλυψα μετά πολυετή εξαφάνησιν εκ του ορίζοντος των Αθηνών, παλαιόν φίλον, γνωστότατον εις την γηράσκουσαν ήδη σφριγηλήν εκείνην νεολαίαν του 1880-90, διά την αγαστήν ζωηρότητα, αλλά και την ευγένειαν του χαρακτήρος και την αγαθότητα αυτού τον κ. Ιάκωβον Κόκκον, υπηρετούντα από ετών ως τελώνην Ιτέας, εξάδελφον δε του αειμνήστου ποιητού Δημητρίου Κόκκου.

Τρίτη, 3 Ιανουαρίου 2017

Παλιά & νέα Αράχοβα ή Ζεμενό & Αράχοβα;


1826: Ανεβαίνοντας τη Σχιστή οδό λίγο πριν το Ζεμενό.

O Γάλλος ιστοριογράφος και περιηγητής, F.C.H.L. Pouqueville μέλος της Ακαδημίας Επιγραφών & Γραμμάτων των Παρισίων, στο βιβλίο του: Voyage de la Grece”, Paris 1826, γράφει στο μέρος που αφορά στη  Φωκίδα (Κεφάλαιο Δεύτερο):
[...]Σε μικρή απόσταση από την Αράχοβα, φτάνουμε στη βρύση Κούκουρας και σε μισή λεύγα πιο μακριά, σε ερειπωμένα τείχη τοποθετημένα σ’ ένα λόφο, που ποτίζεται στη βάση του από ένα ρυάκι. Αυτό το ερείπιο και η περιοχή όπου βρίσκεται, λέγονται Ζεμενό και Παλιά Αράχοβα. Είναι πιθανόν αυτά τα τείχη να είναι εκείνα της Ερώχου πόλης των Φωκέων, το όνομα της οποίας μεταφέρθηκε στο χωριό Αράχοβα.[…]
Ο Max Vasmer στο βιβλίο του: «Die Slaven in Griechenland», Berlin 1941 αναφέρει, μεταξύ των άλλων δυο Αράχοβες: τη φωκική, με την παρατήρηση: «Ἀράχοβα ON am Krisäischen Meerbusen = altgriech. Ἀνεμώρεια nach R. und Neumann-Partsch, Griechenland 166. Es steckt darin ein slav. *Orěchovo wie oben S. 21.» και τη βοιωτική, με την παρατήρηση : «Ἀράχοβα ON, Kr. Lebadeia (Stat. Ap., Lex.). Nuch. Nennt den Ort Ῥάχοβα. Bei R. findet sich Ῥάχωβα und Δῆμος Ἀραχώβης. Aus slav. *Orěchovo wie oben S. 21.» και, όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, πρόκειται για την ίδια Αράχοβα, αυτή δηλαδή του Παρνασσού.
Η διπλή αναφορά του Vasmer πιθανόν να έχει αφετηρία στην παραπάνω αναφορά του Pouqueville. Προκειμένου, όμως,  να δοθούν πειστικές απαντήσεις στο εν λόγω ζήτημα απαιτείται η σχολαστική μικροτοπωνυμική έρευνα όλης της γύρω περιοχής. Και, βεβαίως, είναι ευτύχημα που σε αυτή τη γωνιά του Παρνασσού διασώζεται πληθώρα τοπωνυμίων, τα οποία φτάνουν στον εκπληκτικό αριθμό των τετρακοσίων εβδομήντα επτά (477)!

Σάββατο, 24 Δεκεμβρίου 2016

ΑΡΑΧΩΒΑ 1896: ΑΙ ΝΕΡΑΪΔΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ



Αραχωβίτες στην παλιά αγορά το 1896.
(Συλλογή Λ. Παπαλεξανδρή)
Σπάνια γκραβούρα από Γαλλικό περιοδικό.

(Χριστουγεννιάτικη ιστορία)


Είμαι μονάχος μου τώρα. Περπατώ σε δρόμο, που πρώτος εγώ ανοίγω, καθότι η λευκή του Βορρά Κόρη είναι εξαπλωμένη επί των καλτεριμοστρωμένων οδών της Αράχωβας. Είμαι μετανοημένος διότι αφήκα την νόστιμη συντροφιά του κυρ Γιάννη και της κυρά Γιάννενας, οι οποίοι από τα Χριστούγεννα μ’ είχαν καλεσμένον, χριστιανικώς γιορτάζοντες, αφού μάλιστα είχανε και Χρήστο, τους υποσχέθηκα να συμφάμε ύστερα από έξη ημέρας, την παραμονή του Αγ.Βασίλη, που είναι σήμερα, και να τα κάψουμε και λιγάκι για την καλή χρονιά.

Αλήθεια, καλή συντροφιά, κλεισμένοι μέσα μ’ όλα τ’ αγαθά μας, με δυο τρείς άλλους από τις οκτώ το βράδυ, απάνω σε χειμωνιάτικη φωτιά και δίπλα με δυο τρείς χιλιάρικες μποτίλιες, με μαύρο αραχωβίτικο, που θέλουν να το λέγουν αθάνατο διότι απ’ αυτό έπιναν και αι αθάνατοι του Παρνασσού Μούσαι, δεν εκαταλάβαμε πότε ο λευκογέννης είχε στείλει την κόρη του να μας επισκεφθεί. Είναι δωδεκάτη τα μεσάνυκτα, η ώρα η δαιμονισμένη.

Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2016

ΟΙ ΔΕΛΦΟΙ ΤΟΥ 1833



[…] Κατά την πορείαν μας προς τους Δελφούς, εφθάσαμεν εις εν μέρος, όπου υπήρχε βαθεία πετρώδης χαράδρα, σχηματιζομένη από καθέτους βράχους, από τους οποίους έτρεχε διαυγέστατον ύδωρ. Ολίγον περαιτέρω, το ύδωρ τούτο εχύνετο διά τριών κρουνών εις μεγάλην μαρμαρίνην δεξαμενήν, οπόθεν υπερεξεχείλιζεν επί των φαλακρών βράχων.

Από βράχου εις βράχον, το διαυγέστατον ύδωρ κατήρχετο προς την κοιλάδα, την οποίαν διέρρεεν ως καθαρόν ρυάκιον.

Εκεί είδομεν γυναίκας αι οποίαι έπλυνον αφωσιωμέναι εις την εργασίαν των και αι οποίαι μόλις λοξώς κάπως μας παρετήρησαν. Τας ηρωτήσαμεν πως ωνομάζετο η τοποθεσία η οποία εφαίνετο εκεί πλησίον και όπου μόνον καλύβια υπήρχον. Αλλά καμμίαν απάντησιν δεν ελάβομεν από αυτάς. Ήτο φανερόν ότι δεν εγνώριζον ελληνικά.

Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016

1930: ΟΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ ΦΑΓΗΤΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΕΛΦΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ



ΠΩΣ ΘΑ ΦΑΤΕ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ

Ολόκληρος στρατιά Αθηναίων μαγείρων και γκαρσονιών αποστέλλεται εις τον ιερόν χώρον.

Άρτον και θεάματα, εζητούσαν οι αρχαίοι Ρωμαίοι από τους αυτοκράτοράς των. Και πολύ σωστά. Ένα θέαμα, όσον και αν είναι… θέαμα, χάνει πολύ από την ωραιότητά του, όταν το στομάχι του θεατού έχει λόγους δυσαρέσκειας. Όταν δε το στομάχι ανήκει σε ξένους που εξεκίνησαν από τα πέρατα της οικουμένης και εταξείδεψαν, άλλος πέντε, άλλος δέκα και άλλος δέκα πέντε ημέρες για να απολαύσουν το θέαμα τότε πλέον το πράγμα αρχίζει να μεταβάλλεται σε δράμα εφάμιλλον εις τραγικότητα με τα δράματα του Αισχύλου που πρόκειται να παιχθούν εις τας Δελφικάς εορτάς, που αρχίζουν την 1ην Μαΐου.

Αυτά εσκέφθησαν τα μέλη της επιτροπής των Δελφικών εορτών και αφήνοντας εις τον κ. Άγγελον Σικελιανόν την φροντίδα να ικανοποιήσει την όρασιν και την ακοήν των θεατών, ανέλαβαν να εξασφαλίσουν εις αυτούς τας υπολοίπους απαιτήσεις των: τροφήν δηλαδή και καλοπέρασιν.

Κυριακή, 27 Νοεμβρίου 2016

1837: ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ


Λεπτομέρεια από χάρτη του John Arrowsmith το 1832.

Κατ’ υψηλίν ανωτέραν διαταγήν υπ’αριθ.12803/3566 ο Β. Δασονόμος Σαλώνων, συνενοηθείς μετά του Β. Οικονομικού Επιτρόπου Παρνασσίδος της Δωρίδος, μεταβάς επιτοπίως, μεθ’ όλων των εχόντων συμφέρον γειτνιαζόντων προς εξακρίβωσιν των οροθεσιών του δάσους του Δήμου Δελφών κατά συνέπειαν της υπ’ αριθ. 366/486 του Β, Δασαρχείου της Στερεάς Ελλάδος, αιτποιούμενα παρά τον Δήμον Δελφών προσδιορίσθησαν τα όριά του παρ’ όλων των εχόντων συμφέρον εις αυτό ως εφεξής.

Δάσος καλούμενον περιβόλια, λικοβούνι, συνεχόμενον με Κούνιες και Καψιμαδά εμπεριέχον.

Θερινά Λειβάδια

Καλάνια, Τουμπανάρια και Κυθριείς.

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΑΧΩΒΑΣ ΤΟ 1948



Ο παρακάτω κατάλογος των εμπόρων, επιστημόνων και βιοτεχνών της Αράχωβας είναι από τον οδηγό της Ελλάδος του Α. Ν. Ιγγλέση, που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1948.

ΑΡΑΧΩΒΑ
Ιατροί

Στέργιος Ιω. Κονίτσας
Δημήτριος Ιω. Μαντάς

Έμποροι
Αδελφοί Νικόλαος και Θεόδωρος Αν. Μαντάς
Ανδρέας Ν. Τρούβαλης
Σπύρος Κ. Κομνάς
Κωνστ. Αρ. Καλμαντής
Δημήτριος Ν. Ναυπακτίτης
Γεώργιος Π. Αλογοσκούφης

Παντοπωλεία
Παναγιώτης Ιω. Στριμπής
Κωνστ.Ν. Σιαμήτρος
Χρίστος Σ. Κομνάς
Ευστάθιος Π. Κολοβός
Δήμος Κ. Στυλιάρης
Ανδρέας Ν. Γραντζιώτης
Λουκάς Κοροδήμος
Ανδρέας Γ. Τσεκούρας

Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

1903 - ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ



ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΞΩΜΟΤΟΥ

Η μέση μου διαμαρτύρεται από τον σπαραγμόν της τετραώρου ημιονοπορείας, αλλά το χέρι μου, μέλος ευγενές, λησμονεί την κτηνώδη ανάπαυσιν δια να υπηρετήσει τον ενθουσιασμόν του νεοφωτίστου.

Διότι η ημέρα του Σαββάτου ήτον αναμφιβόλως η ιστορία μιας εξωμοσίας εφημέρου. Η ειδωλολατρεία ανεβίωσεν εις διάστημα ενός οράματος. Ο Απόλλων είχεν επανέλθει άλλην μίαν φοράν εις τον κόσμον από μηχανής και είχεν αναστήσει επί ολίγας ώρας την λατρείαν του. Δι’ όλον εκείνο το πλήθος, το αναβαίνον προς το ιερόν, ηλιόρρυτον, ως αποθεούμενον, ο Θεός του Ευαγγελίου είχεν εκλείψει προς στιγμήν και ο Θεός του Ποιητού τον είχεν αντικαταστήσει.

Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2016

ΕΝΑ ΜΥΡΙΟΣΤΟΜΟΝ «ΑΕΡΑ» ΤΟ ΣΥΝΘΗΜΑ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΜΑΣ



Ο ΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΕΝΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΘΛΟΥΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΜΑΣ

ΚΑΠΟΥ ΕΙΣ ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟΝ ΜΕΤΩΠΟΝ.(Του στρατιωτικού απεσταλμένου μας). 
– Ένα απ’ αυτά τα πρωινά, με το σκότος ακόμη των πρωινών ωρών, έγινε μια από τας σφοδροτέρας μάχας, προς κατάληψιν ενός υψώματος, που εδέσποζε πεδιάδος, εντός της Αλβανίας. Η κατάληψις του υψώματος αυτού εθεωρήθη απαραίτητος, διά την περαιτέρω προέλασίν μας. Οι υποχωρούντες Ιταλοί είχον χάσει το ηθικόν των και τούτο διευκόλυνε απολύτως την επιχείρησιν. Η επίθεσίς μας εξεδηλώθη αιφνιδιαστικώς τας πρωινάς ώρας, με σφοδρότατον κανονιοβολισμόν του υψώματος, εις το οποίον ευρίσκετο ο εχθρός. Οι Ιταλοί αιφνιδιασθέντες, κατόρθωσαν μετά ένα τέταρτον της ώρας, να απαντήσουν διά του πυροβολικού των με πυρά όμως ασταθή. Αι οβίδες του πυροβολικού των έπεφταν δεξιότερα των θέσεών μας, άλλες δε και εντεύθεν αυτών. Μέσα εις ένα διάστημα μισής ώρας εσείετο ολόκληρος η περιφέρεια από την μονομαχίαν αυτήν του πυροβολικού.