Κυριακή, 14 Ιανουαρίου 2018

1890:Παρ’ ολίγον φόνος για την κλοπή μιας… “Kαππότας”



Κακουργιοδικεον μφίσσης
Συνεδρίασις  τ  13η πριλίου

Σήμερον τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου κατεῖχεν ὁ Ἀναστάσιος Καραποῦλος ἐτῶν 18 καὶ ποιμήν τὸ ἐπάγγελμα, γεννηθείς καὶ κατοικῶν ἐν Διστόμῳ τῆς Λεβαδείας, ἵνα δικασθῇ ὅτι τὴν 24ην Σεπτεμβρίου 1888 ἐν τῇ θέσει «Σπέντσο» τῆς Ἀραχώβης σκοπῶν ν’ ἀναιρέσῃ τὸν Κωνσταντῖνον Τιμ. Κέντρον ἀπεφάσισε καὶ πρὸς τοῦτο ἐπεχείρησεν ἐξωτερικήν πρᾶξιν περιέχουσαν ἀρχήν ἐκτελέσεως ἤτοι δι’ οὗ ἔφερε πυροβόλου ὅπλου πλήρους πυρίτιδος καὶ σφαιριδίων ἐπυροβόλησε κατ’ αὐτοῦ ἐξ ἐγγυτάτης ἀποστάσεως, ἀλλ’ ἐκ τύχης καὶ περιστατικῶν ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του ἀπέτυχε τοῦ ἀνθρωποκτόνου σκοποῦ του, ἐπλήγωσεν ὅμως αὐτόν καιρίως εἰς τὸν τράχηλον.

Σάββατο, 6 Ιανουαρίου 2018

Ανοιχτό γράμμα !



Χρίστος Ε. Μαυρόπουλος

Αγαπητέ Στάθη,

Εύχομαι ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ και μπόλικη πνευματική σοδειά!

Πήρα το βιβλίο σου…

Το πρώτο βιβλίο για φέτος…

Νωρίς, νωρίς !

‘Όμως, πότε; Που; Και πώς;

Δευτέρα, 1 Ιανουαρίου 2018

Το έθιμο του αμίλητου νερού της Πρωτοχρονιάς



Του Γιώργου Οικονόμου

Η Πρωτοχρονιά ανήκει, ως γνωστόν, στις γιορτές του Δωδεκαημέρου, μιας χρονικής περιόδου, με δεισιδαιμονίες και παλιά έθιμα, που αρχίζει την παραμονή των Χριστουγέννων και τελειώνει ανήμερα των Φώτων. 

Την περίοδο αυτή οι θρησκευτικές αντιλήψεις αναμειγνύονται με τις αρχέγονες δοξασίες και συγκροτούν το σύστημα της λαϊκής πίστης η οποία εκδηλώνεται με τη λαϊκή λατρεία. Η συνύπαρξη αυτή είναι απαραίτητη, καθώς οι άνθρωποι δεν είναι δυνατόν να ερμηνεύσουν με τον ίδιο τρόπο τα φαινόμενα και τα περιστατικά της ζωής τους σε σχέση με τη φύση που τους περιβάλλει.

Στα έθιμα της Πρωτοχρονιάς, μεγάλη σημασία έχει ο φόβος για το άγνωστο, καθώς και οι επιδιώξεις για την ευημερία και την καλοχρονιά όλων των ανθρώπων. Γι αυτό ακριβώς όλες οι προλήψεις έχουν μεταφερθεί στον ερχομό του καινούριου χρόνου που κύριο μέλημα είναι η ομαλή μετάβαση από το γνώριμο στο άγνωστο, μέσα από έθιμα της λαϊκής λατρείας τα οποία συνδυάζονται με τα προχριστιανικά δρώμενα και τελετουργίες.

Πέμπτη, 28 Δεκεμβρίου 2017

Τ’ ΟΜΟΡΦΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΡΑΧΟΒΑΣ!



Του Στέργιου Μπακολουκά

Μια άποψη στο ερώτημα:
‘’Ποιο θεωρείτε το ομορφότερο σημείο της Αράχωβας;’’, που τέθηκε στην ‘’Ομάδα Αράχωβα ‘’ στο F/B, από το φίλο μου Γιώργο Κατσάμπα.
Τ’ ΟΜΟΡΦΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΡΑΧΟΒΑΣ!

Πάρε το δρόμο που ξεκινάει απ’ τα πλατάνια και τραβάει για τον Παρνασσό.
Ή αν θες, το ίδιο είναι, ακολούθα αυτόν που έρχεται απ’ τα πίσω αλώνια και αφού ξ’ακρίσει τις κ’δέλες πάνω από τη χτιριαρού και αφήσει αριστερά το καλανάκι, επιστρέφει για να ενωθεί με τον άλλον ακριβώς στην κούρμπα στο Πλόβαρμα, φεύγοντας ύστερα αντάμα από κει για τον Οικισμό του Οδυσσέα! (Καλύβια).

Είναι η στράτα που αγκομαχάει στριφογυρίζοντας τον ανήφορο και μοιάζει με αυλακιά από αλέτρι στα πλευρά του βουνού και είναι ίδια με πλεκτή κοτσίδα, αφράτης, κοκκινομάλλας λυγερής, όταν σκαπετώντας στον αυχένα, φαίνετε σαν να φυτρώνει απ’ το πέτρινο εικονοστάσι, που κι αυτό νομίζεις ότι το γέννησαν τα βράχια του βουνού.. 
Αναδέψου στους βοστρύχους της, μέχρι την κορ’φή και στάσου σ’ αυτή.

Πέμπτη, 21 Δεκεμβρίου 2017

Αράχωβα: Στερνός ήχος


Η γριά Αυγερίκαινα

Της Ρούλας Λιάσκου

(Από το αρχείο:  Λουκά Α. Μπακάλη
Φιλόλογου Εκπαιδευτικού - Λυκειάρχη)

Στην πλατεΐτσα στην Αράχωβα, στο καφενείο «η Δροσιά» του Λουκά του Στυλιάρη κάθονται οι γέροι Αραχωβίτες και τα λένε. Τα δυο τους χέρια πάνω στο μπαστούνι τους, το κομπολόι στην παλάμη περασμένο.
Τα πόδια αποκάμανε, μα ίσιο το κορμί, στα μάτια η θύμηση λεβέντικη αστράφτει. Η βρύση κελαρύζει δίπλα τους. Παλιά είχε  και δυο λιοντάρια, απ’ το στόμα  τους έτρεχε το νερό, πέτρινα τα καλάνια τους, πίναν τα ζα αποσταμένα. Δρόμο δεν είχε, απ’ τον κάμπο φτάνανε το Θεσσαλιώτικο, κι από τα Σάλωνα να πλύνουν τα τομάρια. Για τούτο «Τομαρόβρυση» τη βγάλανε, πλέναν κι ασκιά, λάδι να βάλουνε, ήταν μεγάλη, πέτρινη η γούρνα.

Σάββατο, 2 Δεκεμβρίου 2017

Ιστορικές λεπτομέρειες


Ο Stott σε πλοίο στη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του 
χρόνου του με την SOE στην Ελλάδα.

Η βρετανογερμανική προσέγγιση
κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο ξεκίνησε
από το … Κυριάκι Βοιωτίας.

Όταν οι απλοί άνθρωποι γράφουν,
με δική τους πρωτοβουλία, ιστορία.

Υπόθεση Don Stott
Το Μάιο  του 1941 ο Νεοζηλανδός λοχίας Donald Stott τραυματίστηκε και αιχμαλωτίστηκε από τις γερμανικές δυνάμεις στην Κρήτη. Γρήγορα κατάφερε να δραπετεύσει από το στρατόπεδο συγκέντρωσης αιχμαλώτων, πηδώντας με κοντάρι, μέρα μεσημέρι, το συρματόπλεγμα.
Κρύφτηκε για αρκετούς μήνες στην Κρήτη και ύστερα από πολλές περιπέτειες κατόρθωσε, τελικά, να φτάσει στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Εκεί έγινε μέλος της «Special Operations Executive» («S.O.E) - Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων.
Τον Απρίλιο του 1943, ανθυπολοχαγός πια, έπεσε με αλεξίπτωτο στην Ελλάδα. Μερικές εβδομάδες αργότερα διορίστηκε σύνδεσμος αξιωματικός με τον ΕΛΑΣ Αττικοβοιωτίας.
Παρόλο που ήταν βαθιά συντηρητικός στις πολιτικές του απόψεις, διατηρούσε αρκετά καλές σχέσεις με το νέο του περιβάλλον. Μάλιστα, σε μια γερμανική εκκαθαριστική επιχείρηση διακινδύνευσε ο ίδιος, προκειμένου να σώσει κάποιον τραυματισμένο αντάρτη από την αιχμαλωσία.
Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, παρά την άρνηση  συμμετοχής και συνδρομής του ΕΛΑΣ - πράγμα που τον εξόργισε ιδιαίτερα - υπήρξε ο πρωταγωνιστής της καταστροφής της γέφυρας του Ασωπού, με την οποία διακόπηκε η μοναδική σιδηροδρομική γραμμή Βορρά - Νότου της Ελλάδας για 71 μέρες.
Είναι ο ίδιος που πέτυχε την πρώτη αεροπορική ρίψη πολεμικού υλικού στο 34ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, παρά την απέχθεια των Βρετανών, για οποιαδήποτε ανεξέλεγκτη ένοπλη δύναμη στη νευραλγική ζώνη κοντά στην Πρωτεύουσα.
Το διάστημα αυτό φαίνεται ότι είχε ως έδρα του το Κυριάκι Βοιωτίας, όπως θα φανεί και από τα αναφερόμενα παρακάτω.

Παρασκευή, 1 Δεκεμβρίου 2017

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ……..ΚΟΥΝΕΛΙΑ!!!




Του Στέργιου Μπακολουκά

Τον συναντήσαμε στην επιστροφή μας από το δάσος, μόλις κατεβήκαμε από τ’ αυτοκίνητα, αφού προηγουμένως τα στριμώξαμε γύρω από ένα όμορφο νεαρό και υγιέστατο έλατο που δεσπόζει στην είσοδο της Ταβέρνας.

Ξέραμε ότι εκείνος το είχε φυτέψει όπως και τα άλλα δέντρα που βρίσκονταν στο πλάτωμα και γι’ αυτό επίτηδες τα βάλαμε εκεί, σίγουροι για την άδειά του.

Μας παρακολουθούσε μέσα από το τζάμι της κουζίνα, ταχτοποιώντας καμιά δεκαριά αρνιά στη βιτρίνα –ψυγείο του μαγαζιού.

Σε λίγο βγήκε έξω χαρούμενος να μας προϋπαντήσει.

Παρόλο που ήταν Δεκέμβριος το πρόσωπό του ήταν ιδρωμένο από τις εργασίες που καταπιανόταν. Προχωρώντας προς το μέρος του παρατήρησα στο γέρικο ρυτιδωμένο μέτωπό του, τον ιδρώτα που έτρεχε, ν’ αλλάζει αυλακιά, όσο αυτός έσπευδε με απλωμένα χέρια να μας χαιρετήσει.

Ήταν ογδόντα χρονών και όμως δούλευε ακόμα! 

Ήταν από αυτούς τους ανθρώπους που η δουλειά, σημαδεύει την ίδια τους την ύπαρξή και τους συνοδεύει μέχρι το τέλος της ζωής τους.

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

Η ΖΩΗ ΕΧΕΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ!




Του Στέργιου Μπακολουκά

Ο Νοέμβρης μπήκε θριαμβευτικά εδώ και κάνα δυό βδομάδες, κάνοντας από την αρχή τη δουλειά για την οποία αγαπήθηκε από γεωργούς και κτηνοτρόφους. Άρχισε να βρέχει πότε σιγά και πότε δυνατά, χωρίς να τον νοιάζει αν κάποιοι, ξεχνώντας την χρησιμότητά του, τον αποκαλούν ‘’χαμένο μήνα’’ επειδή τάχατες οι μέρες του είναι μικρές νυχτώνοντας γρήγορα, αφήνοντας έτσι λίγες εργάσιμες ώρες στους νοικοκυραίους. 

Αυτός πάντως θα συνεχίσει να κάνει τη δουλειά του, κι αυτοί ας λένε ότι θέλουν!

Το χώμα έσκασε και το πρώτο χορτάρι, εδώ και κάμποσες μέρες, εμφανίστηκε κάτω από τα λιόδεντρα. 

Οι ……….προβατίνες γέννησαν όλες με το καλό και χωρίς πολλά προβλήματα. 

Ο Γέρο Τσέλιγκας περιόρισε τ΄ αρνιά στο μαντρί και τις μανάδες τις αμόλησε απ΄ το πρωί κάτω από τις ατίναχτες ελιές, να κορφολογήσουν το φρέσκο χορτάρι, να βοσκίσουν καμιά πεσμένη ελιά, να ξεπιαστούν και να ξαποστάσουν, από την κλεισούρα των τελευταίων βροχερών ημερών αλλά και από το συνεχόμενο βύζαγμα της νέας γενιάς.

Πάνε δυό μήνες που κατέβασε τα ‘’πράματα’’ από τον Παρνασσό, στο χειμερινό μαντρί και είναι ευχαριστημένος, γιατί η χρονιά πήγε καλά και οι μανάδες, τότε μεν , ήταν όλες γκαστρωμένες και παχιές, σήμερα δε μεταμορφώθηκαν σε γαλάρες και τροφούς .

Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

ΑΡΑΧΩΒΙΤΗΣ



Ανδρική φορεσιά από την Αράχωβα του Παρνασσού. Το σχέδιο κυκλοφόρησε στο λεύκωμα που εξέδωσε το 1941 με τον τίτλο «ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ» η Αθηνά Ταρσούλη, με 65 έγχρωμες εικόνες τοπικών ελληνικών ενδυμασιών, οι οποίες είναι έργα της ίδίας, και είναι αποτέλεσμα της περιοδείας της που πραγματοποίησε σχεδόν σε όλη την Ελλάδα.

Πέμπτη, 2 Νοεμβρίου 2017

Λαογραφικά του Νοεμβρίου στην Αράχωβα



Του Γιώργου Οικονόμου

Ψάχνοντας τις σημειώσεις μου, ανέσυρα κάποια λαογραφικά στοιχεία που αφορούν στην Αράχωβα για το μήνα Νοέμβριο, που σας παραθέτω εν συντομία.
Ο Νοέμβριος ο ενδέκατος μήνας του χρόνου, αποτελεί το βασικό προάγγελο του χειμώνα. Αποκαλείται τοπικά και "Νουέμβριος" ή "Νουέμβρς". Στο αρχαιοελληνικό αττικό ημερολόγιο ο Νοέμβριος ήταν ο πέμπτος κατά σειρά μήνας και ονομαζόταν «Μαιμακτηρίων» από την εορτή «Μαιμακτήρια». Στα Λατινικά λέγεται και Novam, εξ’ ου και το σημερινό όνομα του.
Έχει αρκετές προσωνυμίες , εξαιτίας των μετεωρολογικών φαινομένων του Νοέμβρη ή των εργασιών των γεωργοκτηνοτρόφων.

Έτσι καλείται:
• Βροχάρης, επειδή είναι ο πλέον βροχερός μήνας ετησίως.
• Μπρουμάρης, εξαιτίας της πάχνης αρκετών πρωινών του Νοεμβρίου.
• Σποριάς ή Σπορίτης, εξαιτίας της σποράς.
• Κρασομηνάς, διότι το μήνα αυτό ανοίγουν τα κρασιά.
• Μεθυστής, επειδή πολλοί δοκιμάζοντας τα κρασιά, μεθούν.
• Σκιγιάτ(η)ς, γιατί η σκιά (νύχτα) υπερέχει σημαντικά της ημέρας.
• Παχνιστής, γιατί παχνίζουν τα ζώα.
• Νιαστής, γιατί γίνονται τα τελευταία οργώματα.
• Ξυλευτής, γιατί κόβουν ξύλα εν’ όψει του χειμώνα.
• Χαμένος, επειδή εξαιτίας των μικρότερων ημερών, μειώνεται συνολικά ο χρόνος εργασίας.
• Ανακατεμένος, λόγω του άστατου καιρού του.
Αντίστοιχα εξαιτίας των γιορτών του Νοεμβρίου, αποκαλείται και Αρχαγγελίτης ή Άγιομηνάς, Αντριάς κλπ.