1910: Πανήγυρις Αγίου Γεωργίου Αραχώβης

Ἀράχωβα, Μάιος. - Τὴν εἰκοστήν δευτέραν Ἀπριλίου περί ὥραν 2 μ.μ. ἐγκαταλείψαντες  τὸν ἱερόν τόπον τοῦ εὐκλεοῦς Ἀπόλλωνος, ἐβαδίζομεν ἐπί ἡμιόνων πρὸς Ἀράχωβαν, ἵνα παρευρεθῶμεν εἰς τὴν τελουμένην πανήγυριν πρὸς τιμήν τοῦ πολιούχου τῆς πόλεως Ἁγίου  Γεωργίου.

Ἐπί δίωρον ἐβαδίζομεν δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ μεταξύ ἀμπελώνων καὶ ὑπό τοὺς ἤχους τῶν κωδώνων τοῦ ἐπί λόφου ὑψηλοῦ κειμένου ναοῦ, καλούντων τοὺς κατοίκους καὶ ἐλθόντας  ξένους πρὸς τιμήν τοῦ Ἁγίου.

Περί ὥραν 4 μ.μ. ἀρχίζει ὁ ἑσπερινός, μετά τὴν τέλεσιν τοῦ ὁποίου ἀρχίζει χορός, εἰς τὸ προαύλιον τοῦ ναοῦ, ἔνθα οἱ γεροντότεροι τῶν ἐντοπίων τῇ συνοδείᾳ καὶ ἐγχωρίων ὀργάνων χορεύουσι τὸ πανηγυράκι.

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΑΧΩΒΑΣ Μέσα από δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο (1873 – 1973)

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΑΧΩΒΑΣ

Μέσα από δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο (1873 – 1973)

Με αυτό τον τίτλο κυκλοφορεί από χθες το καινούριο βιβλίο μου το οποίο το προσέφερα με βαθύτατο σεβασμό και ιδιαίτερη τιμή  στον Ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Αράχωβα.

Το βιβλίο περιλαμβάνει 56 αναφορές και ανταποκρίσεις από τον ημερήσιο και περιοδικό τύπο του 19^ου και 20^ου  που σχετίζονται με το πανηγύρι της Αράχωβας, το ονομαστό «Πανηγυράκι του Άι Γιώργη», και οι οποίες ξεκινούν σχετικά νωρίς (το 1873) και φτάνουν μέχρι τις μέρες μας. Μέσα από αυτά τα κείμενα ο αναγνώστης μπορεί να διαπιστώσει τη θαυμαστή διαχρονία του αραχωβίτικου πανηγυριού.

Τα εν λόγω δημοσιεύματα προέρχονται, είτε από αναφορές απλών επισκεπτών, που παρευρέθηκαν ως προσκυνητές τις ημέρες του πανηγυριού του Άι Γιώργη στην Αράχωβα, είτε από ανταποκρίσεις δημοσιογράφων απεσταλμένων των εφημερίδων τους, κυρίως όμως από ανταποκρίσεις Αραχωβιτών προς τα έντυπα του ημερησίου και περιοδικού τύπου, οι οποίοι πρόβαλαν με ιδιαίτερο χρώμα αυτές τις ξεχωριστές, κάθε χρόνο, στιγμές γι’ αυτούς και το χωριό τους.

Μέσα από αυτές τις λίγες γραμμές θέλω να ευχαριστήσω θερμά:

1) Τον αιδεσιμότατο ιερέα κ. Δημήτριο Φάππα και το εκκλησιαστικό συμβούλιο του ιερού ναού Αγίου Γεωργίου Αράχωβας, που έκαναν ευμενώς δεκτή την προσφορά μου αυτή.

2) Τους αγαπητούς χορηγούς της παρούσας πρώτης έκδοσης.

3) Την κα Δήμητρα Καρλή, εξαίρετη υπάλληλο του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών, για την αφιλοκερδή βοήθειά της στη δημιουργία του θαυμάσιου εξωφύλλου του παρόντος βιβλίου.

Το βιβλίο διατίθεται και μπορείτε να το προμηθευτείτε στον Ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Αράχωβα. 

ΠΑΣΧΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ

Βούιζε η καμπάνα, κι ο αχός της διαλάλησε τη χαρμόσυνη είδηση σ’ όλα τα πέρατα του χωριού αυτή τη νύχτα!

Πρώτη Ανάσταση!

Η εκκλησούλα γέμισε από το πλήθος των χωρικών. Τα παράθυρά της φεγγοβολούν μέσα στα μεσάνυχτα από τις αναμμένες λαμπάδες και μοιάζει όλη σα να’ νε ένα βενέτικο φανάρι.

Έξω τα κυπαρισσάκια που την περικυκλώνουν με την ψιλόλιγνη μαύρη κορμοστασιά τους, και μαρτυρούν την ύπαρξή της σ’ αυτή την άκρη του χωριού, φωτίζονται παράξενα, καθώς αναταράζονται απ’ τ’ ολόδροσο αεράκι που φυσάει θαρρείς από μέσα απ’ τ’ ουρανού τα βάθη, κι ο καμπανοκρούστης σκαρφαλωμένος επάνω στο καμπαναριό ή στο κυπαρίσσι, απ’ όπου είναι κρεμασμένη η καμπάνα, σέρνει κάθε τόσο το σχοινί της ρυθμικά και την κάνει να ξεφωνίζει χαρμόσυνα, προς όλες τις μεριές, μέσα στη μαύρη νύχτα.

1880:ΟΙ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ ΣΛΗΜΑΝ ΣΤΟΝ ΟΡΧΟΜΕΝΟ

Αι εν τω θησαυροφυλακίω Ορχομενού ανασκαφαί αι υπό του κυρίου Ερρίκου Σλήμαν ενεργούμεναι προβαίνουσι σπουδαίως, εργαζομένων 40-50 εργατών, το ήμισι των οποίων είναι γυναίκες μετακομίζουσαι το χώμα διά ζεμπελίων,τούτο δε είναι επινόημα της κυρίας Σλήμαν, ήτις την παρελθούσαν τρίτην ανεχώρησε διά τας Αθήνας.

Αι ανασκαφαί προέβησαν μέχρι τούδε εν τω χώρο του θασαυροφυλακίου εκ της επιφανείας της γης προς τα κάτω εις μεν του δυτικού μέρους μέχρις 9 μέτρων εκ δε των άλλων πλευρών μέχρις 7 περίπου. Η διάμετρος του κυκλοτερούς θησαυροφυλακίου μέχρι των σημείων, εις α μέχρι τούδε εφθάσαμεν, είναι 14 μέτρων, προς δε τα κάτω ευρύνεται έτι μάλλον, ενώ εν τη οριζοντίω γραμμή, εφ’ ης επικάθηται ο ογκώδης λίθος της εισόδου, μόλις είναι 12 μ.

Ο λίθος ούτος έχει μήκος εν τω άξονι αυτού, (διότι προς το εσωτερικόν μέρος τα άκρα αυτού τ’ αποτελούντα τας δυο γωνίας είναι ελλειψοειδή), μετρ. 4,047, πλ. δε 2,007. Πάχος προς μεν το εσωτερικόν 0,68, προς δε το εξωτερικόν 0,98.

1891:ΕΚΔΡΟΜΗ ΕΙΣ ΔΕΛΦΟΥΣ

Πεντήκοντα παρήλθον έτη αφ’ ότου ο Οδοφρέδος Μύλλερος και ο Ερνέστος Κούρτιος επεσκέψαντο και ηρεύνησαν τον ιερόν των Δελφών χώρον, ένθα εκείνος μεν κατελήφθη υπό θανατηφόρου νοσήματος, ούτος δε, του Μυλλέρου ευτυχέστερος, έλαβεν αφορμήν προς έκδοσιν των πολυτίμων «Δελφικών Ανεκδότων» - έκτοτε δε ουδεμία σχεδόν εγένετο σπουδαία και κανονική αρχαιολογική έρευνα περί της τοπογραφικής διαφωτίσεως του πανελληνίου χρηστηρίου. Αλλ’ εκ των μετ’ ου πολύ αρχομένων ανασκαφών υπό της Αθήνησι γαλλικής σχολής, ο αρχαιολογικός κόσμος απεκδέχεται πολλάς και σπουδαίας ανακαλύψεις, και ήδη Γερμανοί και άλλοι λόγιοι οιονεί προτρέχοντες των Γάλλων αρχαιολόγων καταβαίνουσιν εις Δελφούς συχνότερον ή πριν και φιλοτιμούνται παντοίω τρόπω να ερευνήσωσι και περιγράψωσι την έτι και νυν δυσπρόσιτον εν πολλοίς Δελφικήν χώραν, ήτις υπήρξε το πάλαι πάντων των Ελλήνων το πολυύμνητον προσκυνητήριον.

Εκ των καθ’ ημάς Γερμανών εμβριθεστάτας περί Δελφών διατριβάς εδημοσίευσε κατ’ εξοχήν ο καθηγητής Πομτώβ αλλά και η κατά τον Οκτώβριον του παρελθόντος έτους γενομένη αυτόσε και εις την «Γενικήν Εφημερίδα» του Μονάχου τη 14 Ιουλίου καταχωρισθείσα περιήγησις υπό του διδάκτορος Στέιγερ είναι χαριεστάτη διότι ουδεμίαν έχουσαν αξίωσιν αρχαιολογικής ερεύνης, αφηγείται απλώς και χωρίς κριτικής παρασκευής τας εντυπώσεις βραχυχρονίου κατά την Φωκίδα περιοδείας.

Αράχωβα 1974. Ο εορτασμός της 25ης Μαρτίου.

Με λαμπρότητα και εθνικό ενθουσιασμό εορτάσθη η επέτειος της 25^ης Μαρτίου

Με θρησκευτικήν κατάνυξιν και εθνικόν παλμόν εορτάσθη εις την Πόλιν μας η 153^η Εθνική Επέτειος της Παλιγγενεσίας.

Από του Σαββάτου 23^η του μηνός ολόκληρος η πόλις έπλεεν εις την γαλανόλευκον. Την επομένην και περί ώραν 11.30 π.μ. παρουσία των τοπικών Αρχών εγένετο η στέψις υπό μαθητών των σχολείων του Ανδριάντος του Στρατηγού της Ρούμελης Γ. Καραϊσκάκη.

Την επομένην, εορτή της 25^ης εσήμαναν χαρμόσυναι κοδωνοκρουσίαι.

Περί την 10.30 π.μ. εγένετο η επίσημος Δοξολογία εις τον Μητροπολιτικόν Ναόν παρουσία του Δημάρχου, του Δ)του του Αστυνομικού Τμήματος, του Δημοτικού Συμβουλίου και των άλλων αρχών της πόλεώς μας και των σχολείων, ως και πλήθος κόσμου.

Oι αναφορές του Νικολάου Πολίτη στους καιρούς της Αράχωβας

του Γεωργίου Λ. Οικονόμου

Απ’ όλα τα φυσικά φαινόμενα, τα μετεωρολογικά ήταν αυτά που δημιούργησαν τη μεγαλύτερη εντύπωση στη φαντασία των λαών με τη γέννηση των ανεξάντλητων μύθων, που διατηρήθηκαν ως σήμερα, αν αναλογιστούμε, με πόσο δέος και ενδιαφέρον παρακολουθούσαν οι άνθρωποι τα ατμοσφαιρικά φαινόμενα απ’ τα πανάρχαια χρόνια, καθώς το κλίμα συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού.

 Η καθοριστική επίδραση των ατμοσφαιρικών φαινομένων στη ζωή του λαού, που αρκετές φορές υπήρξε απροστάτευτος στην πάλη των στοιχειών και των ανέμων, υπήρξε η αιτία γέννησης των ανεξάντλητων μύθων που διασώζονται ως σήμερα, με τις όποιες τροποποιήσεις υπέστησαν στην πάροδο των χρόνων.

 Πλούσια λοιπόν η λαϊκή παράδοση της Αράχωβας, καθώς ανέδειξε αρκετούς μύθους και παραδόσεις για τα μετεωρολογικά της φαινόμενα.

Ο κορυφαίος Έλληνας θεμελιωτής της Λαογραφίας, ο Νικόλαος Πολίτης κατέγραψε και διέσωσε πολλές παραδόσεις για τον καιρό της Αράχωβας, κάνοντας μεταξύ άλλων, αναφορά στον  Κατεβατό, που επιφέρει καταστροφές στην Αράχωβα, στο Νότο, που λιώνει τα κρούσταλλα του Κατεβατού αλλά και σε σειρά μετεωρολογικών φαινομένων, όπως τα αστραπόβροντα, η βροχή, το ουράνιο τόξο, οι καιροί- άνεμοι, οι Σίφωνες με τις Λάμιες και τις Νεράιδες και το κατέβασμα του φεγγαριού.

Στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με τη λαϊκή παράδοση των Αραχωβιτών για την αστραπή και τη βροχή, όπως καταγράφονται απ' το Νικόλαο Πολίτη.

1931:ΤΡΕΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΜΕ ΘΥΕΛΛΑΝ ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ

Μια επικίνδυνος χειμερινή ορειβασία

Το μεγαλειώδες όραμα του λευκού γίγαντος.

Παντού νερά και λίμναι. Όχι μονάχα εκεί όπου χρόνια κατασταλάζουν εις κοιλάδας τα όμβρια ύδατα λιμνωδώς – και όλη η Ελλάς έχει παρόμοιαν διαμόρφωσιν, βουνά και κοιλάδας, κόσμοι ξεχωριστοί μέσα σε ορεινόν μικρόκοσμον, – αλλά και σε μέρη, τα οποία απορροφούν τα νερά σαν σφουγγάρι.

Δυο μήνας τώρα πλημμυρίζει η χώρα μας. Ποταμοί της, ποταμάκια της, χείμαρροι (κωλοσούρτηδες, όπως τους ονομάζει η λαϊκή τοπωνυμία εκφραστικώς) εξεμάνησαν επί δίμηνον. Εκχειλίζουν κατακλύζουν αγρούς, δενδρώνας, ελαιώνας, λαχανοκήπους, αμπέλους, σταφιδαμπέλους, λιβάδια, αγρόσπιτα. Ούτε οι πρεσβύτεροι δεν ενθυμούνται τέτοιαν επιμονήν «κολυμβριάν».

- Έβρεξε και βρέχει όσο ποτές, πάρεξ την εποχή του Νώε, ήκουσα να χαρακτηρίζει εγγράμματος πρόεδρος κοινότητας την μετεωρολογικήν κατάστασιν του εφετεινού χειμώνος.

1938: ΤΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΟ

Ιανουάριος 1938. Προχθές ετελέσθη το πρωτάθλημα Παρνασσού, το οποίο περιελάμβανε αγώνα ελευθέρας καταβάσεως.

Λόγω της πυκνής ομίχλης ετροποποιήθη το σημείον εκκινήσεως, το οποίον είχε ορισθεί, το υψηλότερον σημείον της κορυφής του Παρνασσού (Λιάκουρα). 

Κατόπιν τούτου η εκκίνησις εγένετο εκ του αυχένος κάτωθι της κορυφής Λιάκουρα (Επάνω Κελλάρια), με τέρμα το καταφύγιον. Υψομετρική διαφορά μεταξύ εκκινήσεως και τέρματος περί τα 400 μέτρα.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΚΑΙ Ο ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΤΟΥ 1821 ΔΗΜΟΣ ΦΡΑΓΚΟΣ

(Απο έρευνα του ιστορικού Τάκη Λάππα)

 Αφού η Ελλάδα ησύχασε απ' τον πολύχρονο αγώνα για τη λευτεριά της κι έγινε πια κράτος, βάλθηκαν και οι Ρουμελιώτες, όπως κι οι άλλες επαρχίες να ξαναχτίσουν τ' αφανισμένα τους σπίτια. Γιατί στη Ρούμελη δεν υπήρχε πολιτεία ολόρθη, χωριό αγκρέμιστο. Ο εχθρός περνώντας τ' αφάνισε όλα. Ετσι και οι Καστρίτες άρχισαν να ξαναστήσουν τα σπίτια τους και να φτιάξουν το χωριό τους, που τον Ιούνιο του 1823 το είχε κάψει ο Μπερκόφτσαλης πασάς.

Δεν ήταν τυχερό όμως το χωριό τους Καστρί να ριζώσει για πάντα. Κάτω απ' τα θεμέλιά του βρισκόταν θαμμένη πριν απο αιώνες μια άλλη πόλη : οι Δελφοί! Πως λοιπόν ήταν μπορετό ο “Ομφαλός της γής” να μείνει θαμμένος κάτω απ' ένα χωριουδάκι...; Το Καστρί ήταν καταδικασμένο να παραμερίσει για χάρη της αρχαιότητας.

Τον Αύγουστο του 1839 η τότε “επί των εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Γραμματεία” με υπουργό τον Γλαράκη υπόβαλε στον Οθωνα ένα υπόμνημα που σώθηκε (Γενικά Αρχεία του Κράτους – Αρχείον Ανακτοβουλίου Οθωνος). Γράφει λοιπόν ο Γλαράκης μεταξύ άλλων :