Παρασκευή, 2 Ιουλίου 2021

1886: Γάμος Αραχωβίτισσας με Διστομίτη.

 

- Τὴν Κυριακήν 24 Αὐγούστου ἐτελέσθησαν ἐν Ἀραχώβῃ μετά πολλῆς λαμπρότητος τῶν ὡραίων ἐθίμων τῆς χώρας οἱ γάμοι τῆς μόλις δεκαεξαέτιδος εὐμόρφου καὶ καλῆς ἠγμένης ἐν παιδείᾳ δεσποινίδος Εὐφροσύνης, κόρης τοῦ ἀπό τριακονταετίας  διακεκριμένου σχολάρχου ἐν Λεβαδείᾳ καὶ νῦν ἐκ τῶν  προὐχόντων ἐν τῇ πατρίδι του Ἀραχώβῃ κ.  Ἰωάννου Φράγκου, μετὰ τοῦ ἐκ Διστόμου ἀρίστου νέου ἐκ τῶν εὐπορωτάτων τοῦ χωρίου καὶ ἰατροῦ ἐκ τοῦ  ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου κ. Δημοσθένους Ἰωάννου  Λούκα. 
Πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν ἐξετέθη ἐν τοῖς θαλάμοις ἅπασι τοῦ οἴκου τῆς νύμφης ἡ ἰδιαιτέρα χειροποίητος προίξ  αὐτῆς, ἐξ ὅλων τῶν χρησίμων τῷ  βίῳ καὶ τῶν  πολυτελῶν ὑφασμάτων, ταπήτων, ἐνδυμάτων παντοίων, κεντητῶν,  πλεκτῶν,  χρυσοϋφάντων, τῶν  πλείστων κατασκευασθέντων ἐν τῇ χώρᾳ, τινῶν δὲ καὶ ἰδίᾳ χειρί ποικιλθέντων ἀπό ἐτῶν ὑπό τῆς νύμφης καὶ ἄλλων περιγιγνομένων ἤδη αὐτῇ ἀθίκτων  ἐξ ὅσων εἶχε λάβει ἡ μήτηρ  της προῖκα τῷ  καιρῷ  τοῦ γάμου της καὶ διασώσει διά τὴν πρώτην νέαν ἀπόγονόν της.   

Παρασκευή, 25 Ιουνίου 2021

1935: Εις την γραφικήν Αράχωβαν και τον υπερήφανον Παρνασσόν.

 

Πως ημπορείτε να παραθερίσετε. – Η  εξυπηρέτησις των παραθεριστών.

8 Ιουλίου 1935. – Θέλετε νὰ παραθερίσετε πραγματικά; Νὰ γλυτώσετε ἀπὸ τὴν ζέστη καὶ τὴ σκόνη καὶ ὅλα τὰ ἄλλα… ἀγαθὰ τῆς καλοκαιρινῆς πρωτευούσης; Θέλετε νὰ ἀναπνεύσετε ἐλεύθερα τὸν καθαρώτερο καὶ δροσερώτερο ἀέρα; Νὰ ξεκουραστῇτε, νὰ συνέλθετε, νὰ ἀνανεωθῇτε; Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ πάρετε ἕνα πρωὶ τὸ τρένο ἤ τὸ αὐτοκίνητο καὶ νὰ τραβήξετε κατ’ εὐθεῖαν διὰ τὴν Ἀράχωβα. Τὸ ταξίδι δὲν εἶναι οὔτε κουραστικὸ, οὔτε πολυέξοδο. Δὲν διαρκεῖ παρὰ πέντε ὧρες καὶ δὲν στοιχίζει περισσότερο ἀπὸ 150 δραχμάς.
Ὅσοι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐπιχειρήσει τὸ ταξιδάκι αὐτὸ ἕως τὴν Ἀράχωβα, μόνον αὐτοὶ μποροῦν νὰ μὴ συγκινηθοῦν εἰς τὸ ἄκουσμα καὶ μόνον τῆς Ἀράχωβας, τοῦ προνομιούχου αὐτοῦ ἀπὸ τὴν φύσι τόπου. Ἀράχωβα ἴσον Παρνασσὸς. Δηλαδὴ γοητεία. Καὶ ἡ γοητεία αὐτὴ, ἡ ἀληθινὰ ἀπερίγραπτος, ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Λεβάδειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ταξιδιώτης φθάνει τέσσαρας  περίπου ὥρας μετὰ τὴν ἀναχώρησίν του ἀπὸ τὰς Ἀθήνας.
Εὑρίσκεται δηλαδὴ εἰς τὴν Λεβάδειαν εἰς τὰς 11 και 15’ τὸ πρωὶ εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς πόλεως - ἡ μετάβασις εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ γίνεται δι’ αὐτοκινήτων μὲ τὸ ἴδιο εἰσιτήριο τοῦ τρένου - ὑπάρχουν ἄλλα αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἀντὶ 50 δρχ. κάτ’ ἄτομον ἐκτελοῦν εἰς διάστημα δυό περίπου ὡρῶν τὴν συγκοινωνία μὲ τὴν Ἀράχωβα.

Σάββατο, 5 Ιουνίου 2021

ΤΟ ΔΙΣΤΟΜΟ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ

 

Και ξέσπασ’ η λύσσα μιας ορδής, 
τσακάλια φτάνουν μανιασμένα, 
βαρειά τα μαύρα βήματά τους 
στενάζει ο τόπος, χαρολαλεί φοβέρα, 
τραντάζει η γης στο πέρασμά τους.
Έθνη ζητάνε για να σβύσουν 
και πολιτείες δώθε, κείθε να σκορπίσουν!
………………………………………………………….
οι Ούνοι κατά δω το δρόμο πήραν!

Τρίτη, 1 Ιουνίου 2021

1933:Ανάβασις στη Λιάκουρα με σκαρπίνια…

 

Μια ωραία περιπέτεια

Καταλαμβάνομεν θέσιν εις το αυτοκίνητον το εκτελούν την συγκοινωνίαν Λεβαδείας – Αραχώβης (δρ. 50 έκαστος). Διερχόμεθα τον Καρακόλιθον (14 χιλ.) γραφικήν τοποθεσία πλατανοσκεπή με κρυσταλένια πηγή, ανερχόμεθα από τη Στενή (22 χιλ.) τον νέον δρόμον προς την Αράχωβαν αφίνοντες το Δίστομον και σταθμεύωμεν ολίγον εις το Ζεμενό, άλλην γραφικήν τοποθεσίαν με ολόδροσο πηγή μεταξύ Παρνασσού και Ξεροβουνίου. Εκκινούμεν εκείθεν και την 4 μ.μ. ευρισκόμεθα εις την Αράχωβαν.. Καθιστώμεν γνωστόν τον σκοπόν εις δύο άλλους εν Αραχώβη συναδέλφους μου, τους κ.κ. Στάθην Τράγον και Ευθύμιον Δάλκαν οίτινες και δέχονται να μας συνοδεύσουν, καθώς και ο παλαιός μου μαθητής κ. Μπακάλης.

Τετάρτη, 19 Μαΐου 2021

ΟΤΑΝ Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΟΘΩΝ ΑΝΕΒΗΚΕ ΣΤΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΟ

 

Του ΤΑΚΗ ΛΑΠΠΑ

Περιοδεύοντας το Σεπτέμβρη του 1834 ο Βασιλιάς Όθων στην Ανατολική Ελλάδα για να γνωρίση από κοντά τη Ρούμελη που τόσο ηρωϊκά είχε δράσει στους χρόνους του Αγώνα και περνώντας από τη Κάζα – Θήβα – Ζαγαρά έφθασε στις 17 το βράδυ στη Λειβαδιά.
Κι’ εδώ όπως και στ’ άλλα μέρη έγινε δεκτός από τους Λειβαδίτες με μεγάλο ενθουσιασμό, που τον υποδέχονταν ελεύθεροι στη σκλάβα ως τα χθες πατρίδα τους. «Η υποδοχή – γράφει η εφημερίς «Σωτήρ» - την οποίαν η Α.Μ. έλαβε δεν ήτο από τας προμελετημένας τας οποίας υπαγορεύουν τα προγράμματα και εκτελούν οι λαοί πολλάκις χωρίς όρεξιν. Ήσαν ζήτω ειλικρινή, φωναί και ευφημίαι εκ βάθους καρδίας».
Την άλλη ημέρα αντικρύζοντας από τη Λειβαδιά ο Βασιλιάς τον Παρνασσό που κατά το Βύρωνα «μ’ όλη τη πομπή του βουνήσιου μεγαλείου του, υψώνει ως τον ουρανό της χιονοσκέπαστες κορυφές του», τόσο του άρεσε το βουνό αυτό που εξεδήλωσε την επιθυμία ν’ ανέβει στην κορυφή του πεζός.

Πέμπτη, 6 Μαΐου 2021

ΛΟΥΚΑΣ Ν. ΣΙΔΗΡΑΣ – Ο ΑΡΑΧΩΒΙΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ

 

Το 1859 γεννιέται στην Αράχωβα ο Λουκάς Νικ. Σιδηράς. Ο άνθρωπος αυτός  ξεκινώντας από τηλεγραφητής έφτασε στις αρχές του 20ου αιώνα να γίνει υποδιευθυντής και διευθυντής του Ταχυδρομείου Αθηνών και λίγο αργότερα διευθυντής των Τ.Τ.Τ. (Ταχυδρομεία – Τηλέγραφοι – Τηλέφωνα).

Το όνομά του το συναντάμε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 1890 σε είδηση που αφορά τη κηδεία του μεγάλου Αραχωβίτη Ιατρού – καθηγητή της Ανατομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Λουκά Παπαϊωάννου, όπου “κατεθέτει στέφανον εκ μέρους των εν Αθήναις παρεπιδημούντων Αραχωβιτών”.

Τον Σεπτέμβριο του 1894 αρραβωνιάζεται την Αγγελική Κομνά και τον Απρίλιο του 1895 διαβάζουμε στον Αθηναϊκό τύπο την αναγγελία των γάμων των: 
«Ετελέσθησαν οι γάμοι του κ. Λουκά Σιδηρά μετά της κεκοσμημένης πολλοίς  προτερήμασι δεσποινίδος Αγγελικής Κομνά, οις ευχόμεθα τον βίον όλβιον και ανέφελον. Παράνυμφος ην ο βουλευτής Λεβαδείας κ. Ι. Γεωργαντάς.» 

Τρίτη, 27 Απριλίου 2021

1936-ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΑΡΑΧΩΒΑ ΤΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ

 

ΕΘΙΜΑ – ΤΟ ΨΗΣΙΜΟ ΤΩΝ ΑΡΝΙΩΝ – Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ.

Το Πάσχα της Αράχωβας είνε κάτι απερίγραπτο, κι’ ανώτερο από κάθε ευφάνταστη περιγραφή, κι’ υψηλότερο από κάθε χαρά και δυνατώτερο από κάθε αίσθημα.
Πάσχα στην Αράχωβα, είνε ένα ανείπωτο γλέντι, που μια φορά αν το δοκιμάσεις, μένει μεσ’ στην ψυχή σου ακέρηο πάντα, σαν ένα μάγο ονειροπόλημα, που θα γιομίζη την ψυχή σου θαυμασμό κι’ ευχαρίστηση.
Σαν σήμερα, όπου κι’ αν ρίξης τη ματιά σου, μεσ’ στην Αράχωβα, διακρίνεις απλωμένη ολοζώντανη τη χαρά. Ολόγυρά της οργιάζει ένα απλό ελληνικό αίσθημα γλεντιού, που γλυστράει στην απέραντη μυροβόλο κνίσσα.
Κάθε ενέργεια και κάθε εκδήλωσις της ζωής, σήμερα, στην Αράχωβα, είνε απόκοσμο τόσο, που να μην μπορεί να το συλλάβη η φαντασία, ή να το απεικονίση ο λογισμός.

Τετάρτη, 21 Απριλίου 2021

1930: ΠΑΣΧΑ ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ

 

Πάνω από τέσσερες μέρες αργίας, η Πασχαλιάτικες παύσεις. Μεις οι συνειθισμένοι να ζούμε κάθε ελεύθερη στιγμή στον καθαρό αέρα, στο ύπαιθρο, όσο μπορούμε κοντήτερα στην αγνή φύση, που θα τις περάσουμε αυτές τις μέρες;

Τα εκδρομικά σωματεία πηγαίνουν σε μακρυνές και ακριβές για μας εκδρομές. Μ’ αφού, απ’ ανώτερη βία, δε μπορούμε ένα απ’ αυτά ν’ ακολουθήσουμε, παίρνουμε το φτωχικό βαλάντιό μας, τη πλούσια σε συναισθήματα καρδιά μας, τα δοκιμασμένα πόδια μας, και ξεκινάμε για ένα λαμπρό προσκύνημα. Στους Δελφούς θα σταματήσουμε άφωνοι μπρος στο δημιουργικό κι’ ακαταγώνιστο Ελληνικό Πνεύμα, στο παμπάλαιο μοναστήρι του Οσίου Λουκά θα ριγήσουμε από μυστικόπαθες ψαλμωδίες ασκητικών καλογήρων, θα δούμε αδελφωμένες στον Ορχομενό και στη Σκριπού την αρχαία Ελλάδα με το Βυζάντιο και θα νοιώσουμε ενθουσιασμό κι’ εθνική υπερηφάνεια στη λεβεντογεννήτρα Αράχωβα και στη ξακουστή Λεβαδειά. Θα κάνουμε ένα πνευματικό λουτρό ψυχικής κάθαρσης στης ιστορίας τα πλούσια νερά, απ’ τον καιρό της Δελφικής Πυθίας ως των αρματωλών και των κλεφτών τη θρυλική εποποιΐα…

Κυριακή, 4 Απριλίου 2021

Τα Κουκουριώτικα(VI)

Σκηνές από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 
έως τα μέσα της δεκαετίας του ’60  


(ΙΙ) Ο Μάρκος του μπαρμπα Ανδρέα
Εκείνο το καλοκαιρινό πρωινό, οι νεαροί υλοτόμοι του Κούκουρα - ανάμεσά τους και ο αδελφός μου, ο Λουκάς -  που πήγαιναν από τα βαθιά χαράματα στο απέναντι Ξεροβούνι, για να κόψουν ξύλα για το χειμώνα, είχαν αργήσει περισσότερο από το αναμενόμενο και είχε αρχίσει μεγάλη ανησυχία στη γειτονιά. 
Συνήθως, η παρέα αυτή ξεκινούσε γύρω στις δυόμιση τη νύχτα από το χωριό και μέχρι τις έντεκα η ώρα πριν το μεσημέρι είχε επιστρέψει με τα μουλάρια φορτωμένα καυσόξυλα.
Τη συγκεκριμένη όμως μέρα, πέρασε το μεσημέρι και μετά εμφανίστηκαν: ο Λουκάς, ο Γιώργος και ο Αλέκος με τα ζώα τους, και μάλιστα φορτωμένα, όχι μόνο με ξύλα, αλλά και με το σαμάρι και τις τριχιές άλλου ζώου. Ο Νίκος κι ο αδελφός του, ο  Αριστείδης, είχαν μείνει  πίσω  με το μουλάρι τους, το Μάρκο. 

Πέμπτη, 25 Μαρτίου 2021

1821 Η αυτόγραφος επιστολή τοῦ Διάκου στους Αραχωβίτες

Ἐθνικά κειμήλια
Μία αυτόγραφος επιστολή τοῦ Διάκου
Αγνωστες σελίδες  από την νέα ιστορία μας

Του Νικ. Σ. Γκινόπουλου

Ἕνα ἀπό τὰ  ἐθνικώτερα κειμήλια - κειμήλια  πού ἀποπνέουν τὸ  εὐγενικό καὶ ὑπεράϋλο ἄρωμα ἑνός ἄλλου κόσμου καὶ ζωντανεύουν μορφές ἡρωϊκές πού τὶς ἐνέπνεαν καὶ τὶς ἐθέρμαιναν κἄποια ὑπέρτερα καὶ θερμουργά ἰδανικά - τὰ  ἰδανικά τῆς πίστεως  καὶ τῆς πατρίδος - εἶναι καὶ μία αὐτόγραφος ἐπιστολή τοῦ ἐπικοῦ καὶ παρθενικοῦ ἥρωος, πού ἐδόξασε τὴν Ἀλαμάνα - ἐπιστολή, ποὺ μέσα σ’ ἄλλα βρῆκα στὴν ἱστορική μονή τῆς  Βαρνάκοβας σὲ μια λαογραφική μου περιοδεία. Ἡ ἐπιστολή αὐτή γράφτηκε στὴν ἑξῆς περίστασι. Ὁ Διάκος - δοξασμένο γέννημα καὶ θρέμμα  καὶ καύχημα τῆς  Ἀρτοτίνας, ὅπως σὲ ἄλλο ἱστορικό μας σημείωμα θ’ ἀποδείξουμε  - ὅταν  πέταξε για τὸ γνωστό λόγο τὸ  ράσο καὶ ἀπεφάσισε νὰ γίνῃ  ἀπό στρατιώτης τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης τῆς πατρίδος κατετάχθη στὸ σῶμα τοῦ περιφήμου κατά τὴν ἐποχήν ἐκείνην ὁπλαρχηγοῦ καὶ συμπολίτη του Σκαλτσοδήμου κι ἀπό τὸ  Σκαλτσοδῆμο ὁ θρυλικός   ἥρως πῆρε τὰ πρῶτα διδάγματα τῆς τόλμης καὶ τῆς αὐτοθυσίας. γι’ αυτό μ’ ὅλες τὶς κατόπιν παρεξηγήσεις πού ἔφεραν τὸ χωρισμό τους, ὁ Διάκος ἔτρεφε τὸ  βαθύτερο πρὸς τὸν ἀρχηγό του σεβασμό καὶ τὴν μεγαλύτερη   στὴν ἀνδρεία καὶ τὴν φιλοπατρία ἐκτίμησι. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ Σκαλτσοδῆμος τὸν πῆρε κατ’ ἀρχάς «γιά τὸ ἀσκί»  - μιά  δουλειά ὑπηρετική - ὁ Διάκος ἔδειξε σὲ λίγο ὅτι ἦταν γεννημένος γιὰ μεγαλύτερα. Γιατί διακρίθηκε ὄχι μονάχα γιά τὴν σύνεσι, τὴν  τόλμη καὶ τὴν  ἀνδρεία του, ἀλλά καὶ γιά τὴν ψυχική του εὐγένεια. Ἔτσι ὁ Διάκος ἔγινε πρωτοπαλλήκαρό του. κι ὅταν ἔλειπε ὁ ἀρχηγός, ὁ Διάκος τὸν ἀναπλήρωνε. Ἀργότερα, ὅταν ἐχωρίσθηκε ἀπό τὸν  ἀρχηγό του - γιά τοὺς λόγους πού σ’ ἄλλο ἱστορικό μας σημείωμα θ’ αναφέρωμε - ἐπῆγε στὸν Ἀλῆ πασᾶ, και κατετάχθη στὸ σῶμα τῶν σωματοφυλάκων τοῦ τυράννου - τοὺς τσοχανταραίους. ἐκεῖ γνωρίστηκε μὲ πολλούς ὁπλαρχηγούς πού εἶχαν συναχθῇ στὴν Αὐλήν τοῦ Ἀλῆ  κι ἔγινε φίλος καὶ ἀδελφοποιτός τοῦ ἥρωος τῆς Γραβιᾶς Ἀνδρίτσου. Ὅταν δὲ κατά τὸ  1816 ὁ Ἀνδρίτσος διωρίσθηκε ἁρματωλός τῆς Λιβαδειᾶς ἐπῆρε μαζί του καὶ τὸ Διάκο γιά ἀξιωματικό του - Μπουλούκμπαση. Κι ὕστερα σὰν κηρύχθηκε ἀπό τὸ  Σουλτάνο ὁ πόλεμος ἐναντίον τοῦ Ἀλῆ πασᾶ, ὁ Ὁδυσσέας ἀναγκάσθηκε νὰ φύγῃ ἀπό τὴν Λιβαδειά γιατ’ εἶχε  χαρακτηρισθῇ ὡς ὀπαδός τοῦ τυράννου, τότε ὁ Διάκος ἀνακηρύχθηκε ἀπό τα παληκάρια τοῦ Ἀνδρίτσου καὶ ἀπό τοὺς προκρίτους τοῦ τόπου ὁπλαρχηγός τῆς Λιβαδειᾶς (26 Ὀκτωβρίου 1820) - ἐκλογή πού ἀναγνώρισε γιά τὸν τύπο κατόπιν καὶ ἡ τουρκική ἀρχή. Γι’ αὐτό στὶς παραμονές τῆς  Ἐπαναστάσεως ὁ Ἀρτοτιναῖος Διάκος βρέθηκε ἁρματωλός τῆς  Λιβαδειᾶς.