1 - "Για να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι"

 

Το Δάσος

Του Γιώργου Δ. Ανδρέου

    Καταγράφοντας το Οικογενειακό   Δέντρο βυθίστηκα  στο παρελθόν, σε πρόσωπα,  ιστορίες και περιστατικά, που έκρινα ότι έχουν, πέρα από  το οικογενειακό, και  γενικότερο ενδιαφέρον και θα  ήταν χρήσιμο  να καταγραφούν για να διασωθούν.  

   Αναφερόμενος στον πατέρα μου που στα νιάτα του  συμμετείχε στο καφενείο ΚΕΝΤΡΟ – το είχαν  τέσσερις μέχρι το 1964, Λουκάς Βασιλόπουλος ο αποκαλούμενος Αυστριακός, Λουκάς Σιδεράς – Καψούλης,  Μήτσος και Κοσμάς Ανδρέου. Παράλληλα δούλευε όπου υπήρχε μεροκάματο,  στην καλλιέργεια των  δικών  του κτημάτων  στον ελαιώνα και το Λιβάδι και   «μάστορας» στα ελαιοτριβεία.  Ήταν  δεινός ξυλοκόπος, περιζήτητος στην παραγωγή – το τράβηγμα έλεγαν - ξυλείας στον Παρνασσό αλλά και την προμήθεια καυσόξυλων.    Τότε το δάσος ζέσταινε το χωριό με τα ξύλα από τα έλατα και έδινε την αναγκαία ξυλεία για την κατασκευή  των σπιτιών.    

       Ήταν μεγάλη εμπειρία για μένα  η παρακολούθηση   της παραγωγής ξυλείας  στο δάσος που συνδυαζόταν πάντα με την προμήθεια καυσόξυλων από τα κλωνάρια των δέντρων έκοβαν οι ξυλοκόποι.

        Πρώτα επέλεγαν  τα κατάλληλα έλατα που θα έκοβαν, κάποιες φορές  αυθαίρετα κάποιες με την άδεια του Δασαρχείου. Μετά  κάπου κοντά, διάλεγαν ένα σχετικά επίπεδο και ελαφρώς  κατηφορικό σημείο και  κατασκεύαζαν με ξύλα μια  παραλληλόγραμμη εξέδρα  που προσομοίαζε στον  «καταρράκτη», που είχαν τα  μαρμαράδικα για να κόβουν τα μάρμαρα. Τον έλεγαν «σχιζαριά».

1912: ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΔΗΜΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΣΤΗ ΛΙΒΑΔΕΙΑ

Αναμνηστική φωτογραφία των διδασκάλων της Βοιωτίας που συμμετείχαν
στο συνέδριο στη Λιβαδειά.

Με αφορμή της παραπάνω φωτογραφίας από τη συλλογή μου, συγκέντρωσα τα παρακάτω άρθρα από τον ελληνικό ημερήσιο και απογευματινό τύπο τα παρακάτω:

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΟΝ ΣΥΝΕΔΡΙΟΝ ΕΝ ΛΕΒΑΔΕΙΑ

ΛΕΒΑΔΕΙΑ, 2 Ιουλίου. (Ιδ. τηλεγρ. «Σκρίπ»). – Επιβλητική εγένετο χθες η έναρξις του συνεδρίου των διδασκάλων της Βοιωτίας. Ο επιθεωρητής κ. Παπαδόπουλος δι’ ωραίου λόγου εξήρε την αποστολήν του διδασκάλου και τας δυσχερείας, καθ’ ων έχει ούτος ν’ αντεπεξέλθη.

Περί τους 80 διδάσκαλοι και διδασκάλισσαι προσήλθον εις το Συνέδριον, όπερ θα λήξει την Τετάρτην ή Πέμπτην διά κοινού γεύματος.

Μετά μεσημβρίαν οι διδάσκαλοι συνήλθον εις ιδιαιτέραν σύσκεψιν, καθ’ ην κατόπιν προσκλήσεως ελθών εις Λεβαδείαν ωμίλησεν ο αντιπρόσωπος της Πανελληνίου Ενώσεως των Δημοδιδασκάλων κ. Λαχανοκάρδης, εξάρας τον σκοπόν και τονίσας το έργον της Ενώσεως. Ο λόγος του κ. Λαχανοκάρδη κατεχειροκροτήθη. Ενεγράφησαν δε μέλη και μη όντες μέχρι σήμερον ως πολλοί υποδιδάσκαλοι.

(Εφημερίδα «ΣΚΡΙΠ» 3/7/1912)

Μια Αμερικανίδα στο Λιβάδι Παρνασσού

 

Η Έντιθ Κράμερ (1916 - 2014) στο ατελιέ της. (Αυτοπροσωπογραφία) w.w.w.

Ήταν το 1963, εποχή μέσα Σεπτέμβρη μάλλον, όταν μια Αμερικανίδα ζωγράφος (αυστριακής καταγωγής), η Έντιθ Κράμερ (Edith Kramer), ηλικίας 47 ετών τότε, έφθασε στην Αράχοβα, στον δρόμο της για τους Δελφούς.

Εδώ, θα έμεινε έκθαμβη από τις βραχώδεις υπώρειες του Παρνασσού που κρέμονται πάνω από το χωριό. Εξάλλου, μέσα από το σχολείο της και από τα προσωπικά της νεανικά  διαβάσματα, θα είχε μάθει, μάλλον, πολλά για το ιερό αυτό βουνό, για τον Απόλλωνα, τον Πάνα και τις Νύμφες του, που τριγυρνούσαν εκεί σε τοπία ειδυλλιακά, γεμάτα μυστήριο και μαγεία.

Το καλλιτεχνικό της ένστικτο την ώθησε να κάνει μια στάση μεγαλύτερη απ’ τη συνηθισμένη^. να βγάλει απ’ τις αποσκευές της τα ζωγραφικά της σύνεργα και να ανεβεί στον Παρνασσό^. για να δει και να ανιχνεύσει τοπία, ώστε να αποτυπώσει εικαστικά κάτι συναρπαστικό που θα το είχε ως πολύτιμο αναμνηστικό, όταν θα επέστρεφε στη βάση της, στην Αμερική.  

Χωρίς να χάσει καθόλου χρόνο, θα αναζήτησε πληροφορίες, για το πώς θα μπορούσε να ανεβεί στο βουνό, ώστε να υλοποιήσει το σχέδιό της. Το πιο πιθανό, θα ρώτησε για κάποιον έμπειρο οδηγό, για να την οδηγήσει σε ενδιαφέρουσες τοποθεσίες. Και αυτός υπήρχε εκείνα τα χρόνια^. και ήταν ή ο Νίκος Καραμέρης  - πασίγνωστος σε όλους τους Αθηναίους ορειβάτες εκείνης της εποχής - ή ο διάδοχός του Νίκος Γεωργακός.

1931: Η πρώτη ομαδική χρησιμοποίησις των σκι στις χιονισμένες πλαγιές του Παρνασσού.

 

Ὁ Ε.Ο.Σ. καὶ τὰ χειμερινά σπόρ

Ἡ πρώτη ὁμαδική χρησιμοποίησις τῶν σκί στὶς χιονισμένες πλαγιές τοῦ Παρνασσοῦ. Μιά ἀνάβασις στὸν Γεροντόβραχο.

Αἰσθάνομαι τὸν ἑαυτό μου ἰδιαιτέρως  εὐτυχῆ, ἀλλά καὶ ὑπερήφανο, διότι εἶχα τὴν τύχη  νὰ λάβω μέρος καὶ νὰ παρακολουθήσω ἀπό κοντά τὴν πρώτη ἐπίσημη ἔξοδο μὲ σκί, ἡ ὁποία τόσο ἀθόρυβα ὀργανώθηκε καὶ ἔγινε ἀπό τὸ Τμῆμα Ἀθηνῶν τοῦ Ἑλλλην. Ὀρειβατικοῦ Συνδέσμου στὸν Παρνασσό ἀπό τὰς 21 - 25 Φεβρουαρίου 1931.

Στὴν ὁμάδα ἐκείνη, στὴν ὁποία καθώς εἶπα ἔλαβα μέρος καὶ γώ, ἔλαχε ὁ κλῆρος νὰ ἐμφανίσῃ γιά πρώτη φορά  ἔτσι ὁμαδικά ἐδῶ στὴν  Ἑλλάδα τὰ παράδοξα αὐτά «ξύλα» πού λέγονται σκί. Ἤτανε τόσο φυσική ἡ περιέργεια τοῦ κοινοῦ  ποὺ συνωστιζότανε γύρω μας  παντοῦ, ὅπου μᾶς ἔβλεπαν, στὸ δρόμο, στὸ σιδηρόδρομο, στὸ πλοῖο, πού δὲν μᾶς ἔκανε καὶ τόση ἐντύπωση, ὅταν ἀκούγαμε νὰ λένε μεταξύ τους:

-Τὰ βλέπεις αὐτά  εἶναι μηχανήματα πού παραμερίζουνε τὸ χιόνι, για νὰ διαβαίνουν !  

Ἄλλος πάλι  ἔλεγε ὅτι θὰ τὰ μεταχειριστοῦμε σάν ξυλοπόδαρα - βλέπετε συνέπεσε  νὰ ἦταν Ἀποκριές!  Στὸν Πειραιᾶ οἱ μάγκες μᾶς εἶπαν πώς πᾶμε στὸ Βόρειο Πόλο γιά τὸν Νόμπιλε καὶ στὴν Ἀράχωβα μᾶς πέρασαν γιά τιναχτάδες μπαμπακιῶν, τέλος ὅλα αὐτά δίναν εὔθυμα θέματα στὴν καλόκαρδη συντροφιά μας σ’ ὅλο τὸ χρονικό διάστημα τῆς τετραήμερης παραμονῆς μας ἀπάνω στὸν χιονισμένο  Παρνασσό.

Ὁ  Ε.Ο.Σ. ἀπό καιρό εἶχε  φροντίσει κι ἔφερε γιά  λογαριασμό τῶν Τμημάτων του ἀρκετά  ζεύγη σκί, μὰ ὅμως χάρις στὸ ὅ,τι φέτος δὲν εἴχαμε ἀρκετά χιόνια, για νὰ γίνουν οἱ σχετικές  ἀσκήσεις ἐδῶ στὴν Ἀττική, ἀπεφάσισε  τὸ Τμῆμα Ἀθηνῶν νὰ πάῃ σὲ ψηλότερα βουνά νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ ἔτσι χωρίς ἐξαιρετικές ἑτοιμασίες καὶ ἀχρείαστο  θόρυβο ὁρίσθηκε ν’ ἀναχωρήσῃ ἡ ὁμάς αὐτή τῶν skieurs τὸ βράδυ τοῦ Σαββάτου 21/2/31.

Μολονότι ἡ μέρα ἐκείνη ἦτο βροχερή καὶ ἐξακολουθοῦσε νὰ χειροτερεύῃ πρὸς τὸ βράδυ ἀκόμη περισσότερο, ὡστόσο κανένας ἀπό κείνους ποὺ δήλωσαν,  δὲν ἔλειψε ἀπό τὸν τόπο πού εἶχε ὁρισθῇ γιά συγκέντρωση. Μὲ τὸ πλοῖο «Δωρίς» ἐφύγαμε στὶς 9 τὸ βράδυ γιά τὴν Ἰτέα. Κατά κακή τύχη ἡ κακοκαιρία  αὐτή ἐπικρατοῦσε  καὶ στὴ θάλασσα κι ἔτσι  ταξιδεύαμε  ἀρκετές ὧρες ἀπό τὸν Πειραιᾶ ὡς τὸν Ἰσθμό - μέσα σὲ μιά τρικυμία πρωτοφανοῦς ἐντάσεως πού κοντύνεψε νὰ πνίξῃ τὸ πλεούμενό μας. Ὡστόσο τὰ ξημερώματα φτάσαμε στὴν Ἰτέα κι ἀπό κεῖ μὲ αὐτοκίνητα φτάσαμε ὕστερα ἀπό δυό ὧρες στὴν Ἀράχωβα.

Μεγάλο Σαραντάημερο! Κουκιά ξερά! Κουκιά χλωρά!

 

Του Στέργιου Μπακολουκά

Προσοχή! Τα κουκιά ΔΕΝ είναι για όλους! Κάποιοι άνθρωποι στους οποίους λείπει ένα συγκεκριμένο ένζυμο, μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα δηλητηρίασης!

Κουκιά Ξερά!

Παππούλη να σου βράσω λίγα κουκιά για να πιείς το κρασάκι σου; Ρώτησε το εντεκάχρονο αγόρι, σχεδόν παρακαλετά, εκφράζοντας έτσι την αγάπη του στον γέρο. Εκείνος βυθισμένος στις σκέψεις του, είχε ακουμπισμένο το κεφάλι του λίγο κάτω από τη γωνία του κεντημένου με το βελονάκι τζακόπανου και πάταγε τα πόδια του  στο παράσταθο (εξωτερικό μέρος της παραστιάς), πυρώνοντας το γέρικο κορμί του μπρος από τον μισοσβησμένο σταχτολόγο του αρχαίου τζακιού.

Το παλικαράκι γνώριζε την αδυναμία του παππού του  στα ξερά κουκιά και  φρόντιζε, όταν έβρισκε  ευκαιρία,  να την εκμεταλλευτεί για να του εκφράσει την δική του λατρεία προς αυτόν, αλλά και επειδή  το ίδιο είχε μυηθεί σε αυτές τις φτωχικές γεύσεις τούτων δω των ταπεινών φαγητών, οι οποίες όμως  παραδόξως του άρεσαν πάρα πολύ.  Ήταν βέβαιος ότι με αυτόν τον τρόπο θα έβγαινε διπλά ωφελημένος! και τον παππού του θα ευχαριστούσε αλλά και ο ίδιος θα του έκανε παρέα, τρώγοντας κουκιά και ακούγοντας διηγήσεις για πραγματικά γεγονότα, αλλά και μυθικές αντίστοιχες   ιστορίες, οι οποίες πάντα κάτι ήθελαν να του διδάξουν! 

8. Μπουμπόλια!

 

Του Στέργιου Μπακολουκά

             Ποτέ δεν έμαθαν την λειτουργία του. Ούτε  κατάφεραν να συνειδητοποιήσουν γιατί το κράταγαν τόσα χρόνια, αφού σε τίποτα δεν τους χρησίμευε.  Ίσως  δεν το πέταξαν επειδή παρόλο που είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που το απόκτησαν, τους σαγήνευε το χρώμα του το οποίο παρέμενε άφθαρτο και γυαλιστερό. Αυτό το  ‘’μηχάνημα’’, όπως το αποκαλούσαν, ήταν κατασκευασμένο από μέταλλο που δεν σκούριαζε! Ένας ακόμα λόγος που γλύτωσε ήταν οι μνήμες που κουβάλαγε από την εποχή που ήταν αρκετά νεότεροι, τότε που δεν τους πέρναγε από το μυαλό ακόμα η ιδέα ότι μπορεί και να γεράσουν.

Αποτελείτο από δύο ‘’σίδερα’’ κάθετα μεταξύ τους. Το οριζόντιο ακουμπούσε κατά το μήκος του  στο έδαφος, έχοντας φάρδος δέκα πόντους και μάκρος ένα μέτρο. Το κάθετο είχε το ίδιο πλάτος αλλά στο μισό  μέγεθος. Αυτό κατέληγε σε στρογγυλή χειρολαβή στην απάνω μεριά,  στην οποία ήταν προσαρμοσμένο  ένα επιπλέον ξεχωριστό κομμάτι, που συνδεόταν με συρματόσχοινο με τη βάση της κατασκευής, ίδιο με το  χειρόφρενο  ενός σύγχρονου …. σκούτερ. Στην ένωση των δύο κομματιών  ένα διπλό γρανάζι γινόταν οδηγός μιας ντίζας η οποία ήταν τυλιγμένη σε μορφή ελικοειδούς σπείρας. Το οριζόντιο μέταλλο έμενε σταθερό στο έδαφος, ενώ αντίθετα το κάθετο μετακινείτο παλινδρομικά μπρος πίσω, με τον χαρακτηριστικό ήχο κρακ-κρακ-κρακ,  αναγκάζοντας το γρανάζι να μαζεύει την ντίζα. Όταν όμως το φρένο από την χειρολαβή την ελευθέρωνε, ακουγόταν ένας εκκωφαντικός μεταλλικός θόρυβος…. Γκάααπ!  και το ‘’μηχάνημα’’ επανερχόταν στην αρχική του αδράνεια, χωρίς όμως να έχει παραχθεί απολύτως κανένα χειροπιαστό έργο!!!! Το μόνο που έμενε στον όποιο παρατηρητή, από αυτό το εργαλείο ήταν η εντύπωση που προκαλούσε με την περίεργη εμφάνισή του και με τον τελικό θόρυβο που δημιουργούσε. Αυτό λοιπόν το παράξενο αντικείμενο ήταν ….λάφυρο πολέμου! και βρισκόταν σταλιασμένο εκεί σε μια γωνία του μαραγκούδικου σχεδόν είκοσι χρόνια.

7. Αρνί … χωτό! Σαλάτα με ψητά, κρεμμύδια, πατάτες και ελιές !

 

Του Στέργιου Μπακολουκά

              Αφού πέρασαν  το εκκλησάκι της Παλιοπαναγιάς, στα δυτικά του Λιβαδιού της Αράχοβας, στη στροφή   από το μπουτσνάρ’  της Παλιοβούνας , κάτω ακριβώς από το Σαρανταύλι (Κωρύκειο Άντρο), μπήκαν στην Αραχοβίτικη περιοχή και η  ψυχή τους στάθηκε στον τόπο της. Βρέθηκαν στην … επικράτεια του Χωριού τους κι έτσι ακυρώθηκαν οι πιθανότητες να τους ‘’πιάσουν στα…πράσα’’ και να εκτεθούν, βρισκόμενοι στη δύσκολη θέση να δώσουν εξηγήσεις.

Είχαν ξεκινήσει το πρωί της Κυριακής, αχάραγα ακόμα, να ‘’πάρουν’’ έναν έλατο, στο Κρόκι  Δελφών. Σεπτέμβριος ήταν και ή υλοτομία επιτρεπόταν, αλλά εκείνη τη χρονιά τα ξερά έλατα στην περιοχή της Αράχοβας ήταν λίγα, αντίθετα στην αντίστοιχη των Δελφών περίσσευαν. Η ανάγκη δημιουργεί θράσος και το θράσος σπρώχνει σε αποφάσεις ακόμα και παράνομες, ή έστω  οριακά …ηθικές!

               Ο Βλαχογιώργης λοιπόν, κάτοικος Αράχοβας, πήρε τον δεκαπεντάχρονο γιό του για παρέα και ‘’εισέβαλε’’, εποχούμενος στο τρακτέρ του το οποίο έσερνε την άδεια πλατφόρμα του, στην Δελφιώτικη   περιοχή του Δρυμού, έχοντας σημαδέψει εκεί ένα κατάξερο …αστραφτερό έλατο, ικανό να τροφοδοτήσει την θαλπωρή της στόφας μιας οικογένειας, για όλο τον χειμώνα.

Η ……… ‘‘επιχείρηση’’ σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε Κυριακή πρωί με σκοπό να αποφύγουν τα αδιάκριτα βλέμματα που θα τους δημιουργούσαν προβλήματα με το δασαρχείο ή με τους νόμιμους, ντόπιους Δελφιώτες ιδιοκτήτες! 

6. Τράγος κοκκινιστός με χοντρά μακαρόνια!

 

Του Στέργιου Μπακολουκά

                   Το δεκαπεντάχρονο παιδί που βοηθούσε τον θειό του στις δουλειές του εστιατορίου, μόλις είχε τελειώσει αυτές που του αναλογούσαν  στη σάλα του μαγαζιού, μετά το μεσημεριανό σερβίρισμα των πελατών. Είχε μαζέψει και μεταφέρει στην κουζίνα, πιάτα,  μαχαιροπίρουνα και ποτήρια. Είχε σκουπίσει τον χώρο και τακτοποιήσει τις καρέκλες στις θέσεις τους. Πλέον όρθιος, ακουμπισμένος με τον ώμο στον παραστάτη της οξώπορτας, έχοντας  διπλωμένη την ριγέ ποδιά  μπροστά του, στο μισό της προς τα πάνω  και με περασμένο το ένα του  χέρι  από κάτω της, χωμένο στην τσέπη του παντελονιού του, σφύριζε ξένοιαστα, παρατηρώντας τα παιδιά που έπαιζαν φωνάζοντας, διασκορπισμένα στην πλατεία μπροστά του.

Ξαφνικά, λες και κάτι τον τσίμπησε, όρθωσε το κορμί, έβγαλε το χέρι του από την τσέπη του παντελονιού και συγκέντρωσε την προσοχή του στους δυό άντρες που έρχονταν προς τη  μεριά του. Αφού βεβαιώθηκε ότι αυτοί πράγματι κατευθύνονταν προς την ταβέρνα, έστρεψε το κεφάλι του προς το εσωτερικό της, όπου βρισκόταν ραχατεύοντας ο ιδιοκτήτης συγγενής του, αναγγέλλοντάς του με συνωμοτική χαμηλή φωνή, γεμάτη έκπληξη, θαυμασμό και απορία ταυτόχρονα:

‘’Μπάρμπα! ’κείν’οι οι δυό ματάρχουντ’!’’

5. ΓΑΡΔΟΥΜΠΕΣ - ΣΟΥΒΛΙΜΑΔΕΣ ….ΞΩΛΑΜΠΡΑ!

 

           Tου Στέργιου Μπακολουκά

Το σουβλιστό αρνί της Λαμπρής  είναι κατά κυριολεξία ο βασιλιάς του Πασχαλινού τραπεζιού. Αν και έχει κοπιαστική προπαρασκευή,  δυσκολίες στη συναρμολόγηση για το ψήσιμο και απαρέγκλιτη τελετουργική διαδικασία κατά τη διάρκεια, εν τέλει απολαμβάνεται από όλους χωρίς εξαίρεση, δικούς και μουσαφιραίους,  όσοι δηλαδή θα καθίσουν γύρω από το μεσημεριανό Πασχαλινό τραπέζι.   

Όμως στα ίδια, σχεδόν, γιορτινά χρονικά περιθώρια, ένα άλλο έδεσμα, με σκοτεινή εμφάνιση, περίεργο όνομα και εκμαυλιστική μυρουδιά, διεκδικεί πρωτεύουσα  διατροφική απόλαυση, από όσους το γνωρίζουν και είναι πρόθυμοι να υποκύψουν στο κάλεσμα και τα θέλγητρά του.

           Οι σουβλιμάδες είναι ο κρυφός ανείπωτος προσμονικός  πειρασμός των κατοίκων της Αράχοβας και των γύρω Χωριών, όταν αυτοί μαγειρεύονται κοκκινιστοί για το βραδινό τραπέζι της Ανάστασης, ή με χόρτα και μυρουδ’κά στις επόμενες επίσημες  μέρες της σχόλης, ως επιμύθιο της μεγάλης γιορτής που πέρασε.

Παράξενο,  δύσκολο  και απαιτητικό πιάτο, κρύβει μέσα του δεξιοτεχνία, μυστικά και κόπο, αλλά και γεύσεις   συμπυκνωμένες  στο  τελικό αποτέλεσμα, οι οποίες δημιουργούν προσδοκίες …… λάγνων γαστριμαργικών απολαύσεων!

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΣΗΝ ΑΡΑΧΩΒΑ

 

Από ακατανίκητη νοσταλγία κυριεύεται ο Έλληνας της πρωτεύουσας τις μέρες του Πάσχα κι’ αποφασίζει να ταξιδέψει στην επαρχία, κοντά στους δικούς του ή να εκδράμει σε περιοχές όπου το ελληνικό Πάσχα γιορτάζεται με το πατροπαράδοτο λαϊκό γλέντι. «Πάσχα τερπνόν» θέλουν να περάσουν όλοι αυτές τις μέρες. Άλλοι κατηφορίζουν προς τον Μοριά κι άλλοι ανεβαίνουν προς τη Ρούμελη. Κοντά στη φύση, στα έλατα, στο πράσινο και στον ήλιο. Εκεί θ’ απολαύσουν το μοσχοβόλημα από τ’ ανθισμένα αγριολούλουδα και την ορεκτική μυρουδιά απ’ τα ψημένα αρνιά της σούβλας. Πάσχα στη φημισμένη Αράχωβα, που φυλάει ανέγγιχτες τις παραδόσεις του ελληνικού Πάσχα. Κρατάει περήφανα τις παραδόσεις η Αράχωβα, σε πείσμα του εκσυγχρονισμού, που παρατηρείται σ’ άλλα μέρη. Η τοπική πατροπαράδοτη μορφή της μικρής πολιτείας εκδηλώνεται σ’ όλη την κοινωνική της ζωή, έτσι, που κατάντησε να γίνει ενδιαφέρον τουριστικό κέντρο της Ρούμελης, κοντά στο άλλο τουριστικό κέντρο των Δελφών.