Τρίτη 25 Ιανουαρίου 2022

Τα Κουκουριώτικα (VII)

 


Σκηνές από τα μέσα της δεκαετίας του ’50
έως τα μέσα της δεκαετίας του ’60 

13. Εκδρομές-Πρωτομαγιές, στην“Ανάληψη”.

Αντικειμενικά, εάν μπεις στη διαδικασία να συγκρίνεις, η δυτική περιοχή της Αράχοβας  και η εξοχή που βρίσκεται προς τα εκεί, η οποία  βλέπει τους Δελφούς, το Κρισσαίον πεδίον, τις απέναντι κορφές της Γκιώνας, αλλά και μέρος του Κορινθιακού κόλπου, υπερτερεί σίγουρα της  ανατολικής περιοχής του χωριού και της αντίστοιχης εξοχής της.
     Προσωπικά, δεν εξετάζω το πώς και το γιατί, όμως το ανατολικό μέρος της Αράχοβας, όπου βρίσκεται η γειτονιά μου, το θεωρούσα από μικρός πιο χωριό μου από το υπόλοιπο. Ακόμη και η εξοχή που βρισκόταν ανατολικά ήταν για μένα πιο οικεία, και κατά τη δική μου γνώμη πιο όμορφη και πιο θελκτική από τη δυτική.
     Υποσυνείδητα αυτός ο διαχωρισμός μού πυροδοτεί ακόμα, αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό, παρόμοια συναισθήματα. Νιώθω, δηλαδή, πιο οικεία και πιο ευχάριστα πηγαίνοντας ανατολικά προς την Μπάνια και το Ζεμενό, παρά όταν κατευθύνομαι προς τους Δελφούς.

Κυριακή 9 Ιανουαρίου 2022

Γεώργιος Θεμιστοκλή Χαρίτος, γεωπόνος Ένας ευπατρίδης Αραχοβίτης και σπουδαίος μελετητής του στρατάρχη της Ρούμελης, Γεωργίου Καραϊσκάκη

 


του Στάθη Ασημάκη

 Το παρόν δεν αποτελεί κάποια μελέτη για τον συγγραφέα Γεώργιο Θεμιστοκλή Χαρίτο, αλλά μια σύντομη παρουσίασή του, από τον φιλόξενο ιστότοπο: «Ιστορικά του Παρνασσού», η οποία προέκυψε τυχαία, όπως θα αναφέρω παρακάτω.

Σκοπό έχει να κεντρίσει το ενδιαφέρον, κυρίως, των νέων του χωριού μας, για να ερευνήσουν εκτενέστερα τη ζωή τού εκλεκτού αυτού συντοπίτη μας και κυρίως, το σπουδαίο έργο που μας άφησε, αναφορικά με τη ζωή του στρατάρχη Γ. Καραϊσκάκη και τη λαμπρή νίκη του στη Μάχη της Αράχοβας, το Νοέμβρη του 1826, εναντίον των Τούρκων.
Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει, επίσης, και μια ευκαιρία για ουσιαστική γιορταστική μέθεξη και βαθύτατο ιστορικό αναστοχασμό για το 1821, παρότι η αυλαία των επίσημων εορτών για τα  διακόσια (200)  της Ελληνικής Επανάστασης τυπικά έκλεισε.

Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου 2021

Οι πραματευτάδες

 

Της Άλτα Φίλου – Πατσαντάρα

Ερχόντουσαν φορτωμένοι με ένα μπόγο στην πλάτη τους και τον απίθωναν στο καλντερίμι και φώναζαν τραγουδιστά να βγουν οι γυναίκες να δουν την πραμάτεια τους. Θυμάμαι  τα αλισβερίσια που είχαν οι γυναίκες μαζί τους γιατί  περνούσαν τα πρωινά κυρίως  από τις γειτονιές.  Οι περισσότερες βέβαια δεν είχαν χρήματα «επάνω τους», όπως δικαιολογιόντουσαν, αλλά από περιέργεια έβγαιναν όλες να ρίξουν μια ματιά, μόλις άκουγαν τη φωνή. Αυτό το ήξεραν οι πραματευτάδες, που είχαν ήδη φροντίσει να έχουν μαζί τους και έναν τενεκέ «πετρελαίου», όπως τον έλεγαν. Εκεί μάζευαν το λάδι, που δεχόντουσαν για την συναλλαγή, αντί για χρήματα. Ξακουστό το ελαιόλαδο της Αράχωβας από τότε, ότι δεν είχε πολλά οξέα, όπως άλλα λάδια. Το μοσχοπουλούσαν εκείνοι κατόπιν στα καμποχώρια που δεν είχαν ελιές και ερχόντουσαν έτσι στα ίσα τους. Ποτέ δεν κατάλαβα την αναλογία, πόσα δηλαδή «κατοστάρια» λάδι, το τσίγκινο δοχείο της εποχής για το μέτρημα, αναλογούσαν στα δύο «προσόψια», που είχε αγοράσει η νοικοκυρά, αλλά από τα ευχαριστημένα πρόσωπα και των δύο και του πραματευτή και της νοικοκυράς καταλάβαινες πως ήταν έντιμη η συναλλαγή!

Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2021

1932 - ΑΝΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΣΚΙ ΣΤΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΟ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

 

Του κ. ΚΛ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ

Είναι πάντα ευχάριστο ν’ ανεβαίνει κανείς στο βουνό τη νύχτα σ’ οποιαδήποτε εποχή και με κάθε καιρό, κι’ ακόμα πιο ευχάριστη γίνεται η ανάβασής του όταν έχει καλή συντροφιά.

Τα περασμένα Χριστούγεννα τη νύχτα, ώρα 4 το πρωί, ξυπνήσαμε με τον κρότο του «κανονιού» που καλούσε τον κόσμο στις εκκλησιές για την μεγάλη γιορτή, εις ανάμνησιν της μέρας που γεννήθηκε ο Χριστός.

Από βραδύς μας είχανε φέρει εκεί, στην Αράχωβα, δυο μεγάλα αυτοκίνητα μαζί με όλους τους άλλους εκδρομείς του «Πανός», που είχε οργανώσει την ωραία αυτή τριήμερη εκδρομή και που πρόγραμμά της ήτανε η επίσκεψη των Δελφών, της Αράχωβας, του Οσίου Λουκά, της Λειβαδιάς, της Χαιρώνειας, του Ορχομενού, της Σκριπούς και της Θήβας.

Εκτός όμως από όλες αυτές τις ωραίες και ενδιαφέρουσες διαδρομές, τις οποίες – πλην των Δελφών – παρακολουθήσαμε και μείς, θα γινότανε από μια μικρότερη ομάδα ανάβασης στον Παρνασσό για σκι.

Αυτή την ανάβαση αρχίζουμε τώρα εμείς.

Σύντομα σύντομα, φορτωθήκαμε τα πιο απαραίτητα από τα «σύνεργά μας» και βιαστικά ανηφορίζουμε για το βουνό.

Παρ’ όλον που το βουνό μας ήτανε γνωστό από άλλες αναβάσεις μας σ’ αυτό, ωστόσο, δεχτήκαμε την συντροφιά του Αραχωβίτη Ασημάκη Δασαργύρη – ενός νέου έως 20 ετών – που μαζί με τον φίλο μας τον Θ. Πολίτη, προσφέρθηκαν ευγενικά να μας συνοδέψουν μέχρις σ’ ένα σημείο, την κάτω Πρόντουλη.

Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου 2021

Τα Κουκουριώτικα(VI)

Σκηνές από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 
έως τα μέσα της δεκαετίας του ’60  


12. Ο γερο Λ’κάς της γειτονιάς, ο Λ’κας ο Σιτζάκ απ’ τη Δεσφίνα και οι.... σεισμοί της Κεφαλονιάς.

 Ως γνωστόν, τη δεκαετία του ΄50 τα πράγματα ήσαν πολύ δύσκολα για  όλους, γιατί  η πατρίδα μας μόλις είχε βγει από την τρομερή δίνη του Εμφυλίου Πολέμου. Στα χωριά ήταν παντού φανερή η στέρηση. Ο κόσμος προσπαθούσε να μαζέψει τα κομμάτια του. Υπήρχαν πολλά σπίτια καμένα από τους Γερμανούς και  Ιταλούς, αλλά και από τις εκατέρωθεν αντίπαλες πλευρές του Εμφυλίου.

Η ανέχεια ήταν ορατή κι αντιληπτή ακόμα κι από τα μικρά παιδιά. Έτσι, υπήρχαν αρκετοί ξένοι, που έφταναν στην Αράχοβα κατά περιόδους από άλλα χωριά και ζητούσαν βοήθεια. Βεβαίως, δεν έλειπαν ποτέ και οι γύφτοι. Δυο, όμως, μορφές ζητιάνου ήσαν εμβληματικές και μου έχουν μείνει ανεξίτηλες στη μνήμη μου.

Η μια, ο γέροΛ’κας  με τη καμιζόλα του, τα τσαρούχια του, την άσπρη γενειάδα του  και την ιδιότυπη κούπα του, σαν παλάσκα. ήταν ζητιάνος του… κρασιού!

Δευτέρα 25 Οκτωβρίου 2021

“Η αμηχανία της νοσταλγίας μου”

 


ΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ ΑΡΘΡΟ ΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΔΙΣΤΟΜΟ 

Νοσταλγικές αναμνήσεις, ένα ταξίδι στο χρόνο, στην περίοδο μετά την απελευθέρωση και τον εμφύλιο, στο ιστορικό Δίστομο, με έντονα βιωματικά στοιχεία, περιέχονται στο βιβλίο του Πέτρου Μπασδέκη “Η αμηχανία της νοσταλγίας μου”.

 Με ένα ενδιαφέρον άρθρο ο Νίκος Τζάθας, καταθέτει την άποψη του για το βιβλίο και εκφράζει τα συναισθήματα που του προκάλεσε, ανασύροντας μνήμες από τα παιδικά του χρόνια στο Δίστομο.

 Διαβάστε το άρθρο του κ. Τζάθα: 

 Από τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου ‘Η αμηχανία της νοσταλγίας μου’ του φίλου και συμμαθητή Πέτρου Μπασδέκη, αισθάνθηκα την ίδια συγκίνηση όπως όταν πρωτοείδα το φιλμ ‘Σινεμά ο Παράδεισος’. Θυμήθηκα και νοστάλγησα τα εφηβικά μας χρόνια, του σινέ ΑΣΤΡΟΝ και μετά ΔΙΑΝΑ στο Δίστομο, όταν ανακαλύπταμε τον πλούτο της 7ης τέχνης, βοηθώντας πότε-πότε τον Πέτρο, μέσα στην καμπίνα προβολής, με τις μπομπίνες, τις μονταζιέρες, τις αρουλέζες και προσέχοντας να μην κολλήσουν τα ‘καρβουνάκια’.

Δευτέρα 6 Σεπτεμβρίου 2021

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ

 

Με την ευκαιρία των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.

Το ηρωικό και μαρτυρικό τέλος το μεγάλου ρουμελιώτη αγωνιστή και οπλαρχηγού Αθανάσιου Διάκου.

(απόσπασμα από τη χειρόγραφη ιστορία της οικογένειας Τράκα [Τάκη Λάππα, ανάτυπο από τον 23ο τόμο του Δελτίου της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος.])

Για να γνωρίζουμε και να μη ξεχνούμε ποτέ ως Έλληνες, το πώς κερδίσαμε την ελευθερία μας.

«[…]. Την 22 Απριλίου οι μνησθέντες πασάδες διήρεσαν εις δυο τον στρατόν των, και ο Ομέρ Βρυώνης με τας πλείστας δυνάμεις κατηυθύνθη κατά των φρουρών της Φραντζής και Γοργοποτάμου (Δύρου), το δε έτερον σώμα υπό τον Μεχμέτ Κιοσέ πασάν κατά της Αλαμάνας.

Αι απειροπληθείς ορδαί του Ομέρ Βρυώνη εν τη εμφανίσει των ηνάγκασαν τους φρουρούς Φραντζής και Γοργοποτάμου (Δύρου) Έλληνας να ζητήσωσιν οχυρωτέρας θέσεις προς τας ακρώρειας της Οίτης […] αι δε υπό του Κιοσέ Μεχμέτ πασά εχθρικαί δυνάμεις επεχείρησαν τας κατά της Αλαμάνας εφόδους των και βοηθηθέντες και από τους παρά του Ομέρ Βρυώνη σταλέντας και καταλαβόντες τα νώτα της Αλαμάνας εξεπόρθησαν αυτήν, πεσόντων ηρωικώς των εν αυτή φρουρούντων Ελλήνων. […].

Οι περί την Χαλκωμάταν Έλληνες φρουροί καταπληχθέντες εις την εμφάνισιν των εχθρών ετράπησαν προς τας κορυφάς της Οίτης, αιχμαλωτισάντων των Τούρκων ου μακράν της εν Χαλκωμάτα πηγής επί υψιπέδου τινος τον, με τον Πανουριά, τότε όντα αρχιερέα των Σαλώνων Ησαΐαν, ενώ ίππευε, ούτινος την αγίαν κεφαλήν απέκοψαν οι Αγαρηνοί ως και του αδελφού του Παπαϊωάννου αιχμαλωτισθέντος.[…].

Παρασκευή 2 Ιουλίου 2021

1886: Γάμος Αραχωβίτισσας με Διστομίτη.

 

- Τὴν Κυριακήν 24 Αὐγούστου ἐτελέσθησαν ἐν Ἀραχώβῃ μετά πολλῆς λαμπρότητος τῶν ὡραίων ἐθίμων τῆς χώρας οἱ γάμοι τῆς μόλις δεκαεξαέτιδος εὐμόρφου καὶ καλῆς ἠγμένης ἐν παιδείᾳ δεσποινίδος Εὐφροσύνης, κόρης τοῦ ἀπό τριακονταετίας  διακεκριμένου σχολάρχου ἐν Λεβαδείᾳ καὶ νῦν ἐκ τῶν  προὐχόντων ἐν τῇ πατρίδι του Ἀραχώβῃ κ.  Ἰωάννου Φράγκου, μετὰ τοῦ ἐκ Διστόμου ἀρίστου νέου ἐκ τῶν εὐπορωτάτων τοῦ χωρίου καὶ ἰατροῦ ἐκ τοῦ  ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου κ. Δημοσθένους Ἰωάννου  Λούκα. 
Πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν ἐξετέθη ἐν τοῖς θαλάμοις ἅπασι τοῦ οἴκου τῆς νύμφης ἡ ἰδιαιτέρα χειροποίητος προίξ  αὐτῆς, ἐξ ὅλων τῶν χρησίμων τῷ  βίῳ καὶ τῶν  πολυτελῶν ὑφασμάτων, ταπήτων, ἐνδυμάτων παντοίων, κεντητῶν,  πλεκτῶν,  χρυσοϋφάντων, τῶν  πλείστων κατασκευασθέντων ἐν τῇ χώρᾳ, τινῶν δὲ καὶ ἰδίᾳ χειρί ποικιλθέντων ἀπό ἐτῶν ὑπό τῆς νύμφης καὶ ἄλλων περιγιγνομένων ἤδη αὐτῇ ἀθίκτων  ἐξ ὅσων εἶχε λάβει ἡ μήτηρ  της προῖκα τῷ  καιρῷ  τοῦ γάμου της καὶ διασώσει διά τὴν πρώτην νέαν ἀπόγονόν της.   

Παρασκευή 25 Ιουνίου 2021

1935: Εις την γραφικήν Αράχωβαν και τον υπερήφανον Παρνασσόν.

 

Πως ημπορείτε να παραθερίσετε. – Η  εξυπηρέτησις των παραθεριστών.

8 Ιουλίου 1935. – Θέλετε νὰ παραθερίσετε πραγματικά; Νὰ γλυτώσετε ἀπὸ τὴν ζέστη καὶ τὴ σκόνη καὶ ὅλα τὰ ἄλλα… ἀγαθὰ τῆς καλοκαιρινῆς πρωτευούσης; Θέλετε νὰ ἀναπνεύσετε ἐλεύθερα τὸν καθαρώτερο καὶ δροσερώτερο ἀέρα; Νὰ ξεκουραστῇτε, νὰ συνέλθετε, νὰ ἀνανεωθῇτε; Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ πάρετε ἕνα πρωὶ τὸ τρένο ἤ τὸ αὐτοκίνητο καὶ νὰ τραβήξετε κατ’ εὐθεῖαν διὰ τὴν Ἀράχωβα. Τὸ ταξίδι δὲν εἶναι οὔτε κουραστικὸ, οὔτε πολυέξοδο. Δὲν διαρκεῖ παρὰ πέντε ὧρες καὶ δὲν στοιχίζει περισσότερο ἀπὸ 150 δραχμάς.
Ὅσοι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐπιχειρήσει τὸ ταξιδάκι αὐτὸ ἕως τὴν Ἀράχωβα, μόνον αὐτοὶ μποροῦν νὰ μὴ συγκινηθοῦν εἰς τὸ ἄκουσμα καὶ μόνον τῆς Ἀράχωβας, τοῦ προνομιούχου αὐτοῦ ἀπὸ τὴν φύσι τόπου. Ἀράχωβα ἴσον Παρνασσὸς. Δηλαδὴ γοητεία. Καὶ ἡ γοητεία αὐτὴ, ἡ ἀληθινὰ ἀπερίγραπτος, ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Λεβάδειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ταξιδιώτης φθάνει τέσσαρας  περίπου ὥρας μετὰ τὴν ἀναχώρησίν του ἀπὸ τὰς Ἀθήνας.
Εὑρίσκεται δηλαδὴ εἰς τὴν Λεβάδειαν εἰς τὰς 11 και 15’ τὸ πρωὶ εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς πόλεως - ἡ μετάβασις εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ γίνεται δι’ αὐτοκινήτων μὲ τὸ ἴδιο εἰσιτήριο τοῦ τρένου - ὑπάρχουν ἄλλα αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἀντὶ 50 δρχ. κάτ’ ἄτομον ἐκτελοῦν εἰς διάστημα δυό περίπου ὡρῶν τὴν συγκοινωνία μὲ τὴν Ἀράχωβα.

Σάββατο 5 Ιουνίου 2021

ΤΟ ΔΙΣΤΟΜΟ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ

 

Και ξέσπασ’ η λύσσα μιας ορδής, 
τσακάλια φτάνουν μανιασμένα, 
βαρειά τα μαύρα βήματά τους 
στενάζει ο τόπος, χαρολαλεί φοβέρα, 
τραντάζει η γης στο πέρασμά τους.
Έθνη ζητάνε για να σβύσουν 
και πολιτείες δώθε, κείθε να σκορπίσουν!
………………………………………………………….
οι Ούνοι κατά δω το δρόμο πήραν!