Ένα άρθρο του καθηγητού κ. Ι. Σαρρή
δημοσιευμένο στο περιοδικό «Εκδρομικά» σχετικώς με τη σπηλιά του Οδυσσέα
Ανδρούτσου ήταν η αφορμή να ξεκινήσουμε είκοσι άτομα με επικεφαλής τον ίδιο τον
καθηγητή για να επισκεφθούμε κι’ εξερευνήσουμε τη σπηλιά αυτή που βρίσκεται στη
Β.Α. πλαγιά του Παρνασσού κοντά στο χωριό Βελίτσα. Είμαστε οι πρώτοι μέχρι τα
σήμερα που φτάσαμε στη Βελίτσα με το σκοπό αυτό γιατί κανένας ως τώρα δεν
ενδιαφέρθηκε για τη σπηλιά, κι είναι ίσως ελάχιστοι εκείνοι που την ξέρουν για
«σπηλιά του Ανδρούτσου».
Εκείνη που θεωρείται ως σπηλιά του
ήρωα, είναι το Κορύκειο Άντρο στην
αντίθετη πλευρά του Παρνασσού, πάνω από τους Δελφούς, και σ’ αυτό φταίνε κι οι
ιστορικοί μας – απ’ τον Τρικούπη ως τον Κόκκινο – που έτσι την αναφέρουν.
Ευτυχώς όμως κάποιος σύγχρονος του Ανδρούτσου, ο οποίος έζησε κοντά του κι ήταν
και γραμματεύς του, ο Αντώνιος Γεωργαντάς απ’ τη Λειβαδιά, ανέτρεψε την
ανακρίβεια αυτή (περιοδικό Παρνασσός 1881) χωρίς όμως να τον προσέξουν και να
συμμορφωθούν οι νεώτεροι ιστορικοί μας και οι συντάκτες των μεγάλων μας
λεξικών. Και πριν ακόμα φθάσουμε εμείς στη σπηλιά του Οδυσσέως, ας δούμε πως
αυτός την ανακάλυψε και την χρησιμοποίησε ύστερα για κατοικία του.
Τον Νοέμβριο του 1822 όταν ο Κιοσέ
Μεχμέτ Ρεσίτ πασάς πατούσε την Ανατολική Ελλάδα, οι Βελιτσιώτες μαθαίνοντας τον
ερχομό του, θέλησαν να προφυλαχτούν απ’ την οργή του πασά, κι αποφάσισαν να
καταφύγουν στις αποκλείστρες του Παρνασσού. Ο χειμώνας όμως ήταν βαρύς και τα
χιόνια τόσα πολλά κατά κείνα τα μέρη που τους ανάγκασε να καταφύγουν σε
διάφορες άλλες κρυψώνες. Μερικοί διαλέξανε για καταφύγιο τη σπηλιά αυτή που
βρίσκονταν κοντά στο χωριό τους κι αφού κατορθώσανε με χίλιους κινδύνους να την
πατήσουν, μπήκανε μέσα περί τις 2.000 ψυχές.
Αργότερα μαθαίνοντας ο Ανδρούτσος την
κρυψώνα, αυτή «χάριν περιέργειας, κατά τον Γεωργαντά, απεφάσισε ν’ ανέβει εις το
σπήλαιον και να το επεξεργασθεί». Και τόσο άρεσε στον Οδυσσέα το θεόκτιστο αυτό
οχύρωμα, που αμέσως πήρε την απόφαση να το κάμη μόνιμη κατοικία του, βάζοντας
μέσα την οικογένειά του η οποία έτσι θα βρισκόνταν στο διάστημα του πολέμου σ’
ένα ασφαλισμένο μέρος. Μπορούσε δε να την χρησιμοποιήσει και σαν σκοπιά, γιατί
από κει φαίνεται ολάκερος ο κάμπος της Λοκρίδας, απ’ τον οποίο μπαινόβγαιναν
τότε οι εχθρικές δυνάμεις. Το μεγαλύτερο όμως προτέρημα της σπηλιάς ήταν ότι
επειδή είχε μεγάλο άνοιγμα μπροστά, το εσωτερικό της βρισκόταν πάντα
εκτεθειμένο στον αέρα και στον ήλιο κι έτσι είχε αρκετό φώς και δεν την πείραζε
η υγρασία.
