Ανεμώρεια & Άμβροσσος

 

Του Στάθη Ασημάκη

(Από το βιβλίο «Σύμμεικτα Ι», Αθήνα 2020)

 Η τεκμηρίωση της θέσης της ομηρικής Ανεμώρειας που επιχειρήθηκε στο βιβλίο: «Στην κοιλάδα του Πλειστού. Ξαναδιαβάζοντας τις αρχαίες πηγές» βοηθάει, πιστεύω βάσιμα, αφενός στο να την ταυτίσουμε με τη φωκική πόλη Αιολιδείς, την οποία μνημονεύει ο Ηρόδοτος ότι καταστράφηκε από τους Πέρσες στη διαδρομή τους για τη σύληση του Μαντείου του Απόλλωνα, και αφετέρου στο να την τοποθετήσουμε στη σημερινή θέση «Καστρούλι» Ζεμενού (στα μυκηναϊκά χρόνια) και στη διπλανή θέση «Παλιόπυργος» (στα αρχαϊκά χρόνια).

    Αυτό μας βοηθάει, επιπλέον, ώστε να λυθεί και ο γρίφος της όμορης φωκικής πόλης Άμβροσσος (Άμβρυσσος), η οποία δεν αναφερόταν στον κατάλογο νηών στην Ιλιάδα του Ομήρου, αλλά εμφανίστηκε, πολύ αργότερα στις αρχαίες ιστορικές πηγές.

    Ειδικότερα, η πρώτη συγκεκριμένη αναφορά  για την ύπαρξη της Αμβρόσσου, απ’ όσα τουλάχιστον γνωρίζουμε, γίνεται από τον ιστορικό Λίβιο στο βιβλίο ΧΧΧΙΙ Κεφάλαιο 18, της ρωμαϊκής ιστορίας του, όταν αναφέρεται στην εκστρατεία του Ρωμαίου ύπατου Τίτου Κόντου Φλαμινίνου, στην περιοχή της Φωκίδας, το 198 π.Χ., μετά τη νίκη του επί του Φιλίππου του Ε΄ της Μακεδονίας, στον Αώο ποταμό και συγκεκριμένα καταγράφει:

    «[…] Phocidis primo impetu Pfanoteam sine certamine cepit Anticyra haud multum oppugnando morae praebuit. Ambrysus inde Hyampolisque receptae. Daulis, quia in tumulo excelso sita est, nec scalis nec operibus capi poterat […]», που σημαίνει:

   «[…] Με την πρώτη επίθεση στη Φωκίδα κατέλαβε (ο Φλαμινίνος) τον Φανοτέα (Πανοπέα) χωρίς μάχη. Η Αντίκυρα με ολιγόχρονη πολιορκία του προξένησε καθυστέρηση. Εξ εκείνου του τόπου η Άμβροσσος και η Υάμπολις καταλήφθηκαν. Η Δαύλεια, επειδή βρίσκεται σε ένα ψηλό λόφο, ούτε με σκάλες, ούτε με πολιορκητικές μηχανές μπορούσε να καταληφθεί.[…]».

1906: Η Αράχωβα συνδράμει τους αθλητές του Διστόμου για τον Μαραθώνιο .

 

Οι Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 1906, έγιναν γνωστοί ως Μεσοολυμπιακοί Αγώνες του 1906 ή Μεσολυμπιάδα του 1906, όπου ήταν μία διεθνής αθλητική διοργάνωση, η οποία διεξήχθη από τις 22 Απριλίου έως τις 2 Μαΐου του 1906 στην Αθήνα. Οι αγώνες αυτοί δεν έχουν το τίτλο της Ολυμπιάδας, αφού το 1906 δεν ήταν επίσημη Ολυμπιακή χρονιά, παρά το γεγονός ότι στα περισσότερα έντυπα της εποχής αναφέρονταν ως Ολυμπιακοί Αγώνες. Στους νικητές δόθηκαν μετάλλια, που όμως δεν καταμετρώνται επίσημα από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή.

“Η αμηχανία της νοσταλγίας μου”

 

ΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ ΑΡΘΡΟ ΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΔΙΣΤΟΜΟ 

Νοσταλγικές αναμνήσεις, ένα ταξίδι στο χρόνο, στην περίοδο μετά την απελευθέρωση και τον εμφύλιο, στο ιστορικό Δίστομο, με έντονα βιωματικά στοιχεία, περιέχονται στο βιβλίο του Πέτρου Μπασδέκη “Η αμηχανία της νοσταλγίας μου”.

 Με ένα ενδιαφέρον άρθρο ο Νίκος Τζάθας, καταθέτει την άποψη του για το βιβλίο και εκφράζει τα συναισθήματα που του προκάλεσε, ανασύροντας μνήμες από τα παιδικά του χρόνια στο Δίστομο.

 Διαβάστε το άρθρο του κ. Τζάθα: 

 Από τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου ‘Η αμηχανία της νοσταλγίας μου’ του φίλου και συμμαθητή Πέτρου Μπασδέκη, αισθάνθηκα την ίδια συγκίνηση όπως όταν πρωτοείδα το φιλμ ‘Σινεμά ο Παράδεισος’. Θυμήθηκα και νοστάλγησα τα εφηβικά μας χρόνια, του σινέ ΑΣΤΡΟΝ και μετά ΔΙΑΝΑ στο Δίστομο, όταν ανακαλύπταμε τον πλούτο της 7ης τέχνης, βοηθώντας πότε-πότε τον Πέτρο, μέσα στην καμπίνα προβολής, με τις μπομπίνες, τις μονταζιέρες, τις αρουλέζες και προσέχοντας να μην κολλήσουν τα ‘καρβουνάκια’.

1886: Γάμος Αραχωβίτισσας με Διστομίτη.

 

- Τὴν Κυριακήν 24 Αὐγούστου ἐτελέσθησαν ἐν Ἀραχώβῃ μετά πολλῆς λαμπρότητος τῶν ὡραίων ἐθίμων τῆς χώρας οἱ γάμοι τῆς μόλις δεκαεξαέτιδος εὐμόρφου καὶ καλῆς ἠγμένης ἐν παιδείᾳ δεσποινίδος Εὐφροσύνης, κόρης τοῦ ἀπό τριακονταετίας  διακεκριμένου σχολάρχου ἐν Λεβαδείᾳ καὶ νῦν ἐκ τῶν  προὐχόντων ἐν τῇ πατρίδι του Ἀραχώβῃ κ.  Ἰωάννου Φράγκου, μετὰ τοῦ ἐκ Διστόμου ἀρίστου νέου ἐκ τῶν εὐπορωτάτων τοῦ χωρίου καὶ ἰατροῦ ἐκ τοῦ  ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου κ. Δημοσθένους Ἰωάννου  Λούκα. 

Πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν ἐξετέθη ἐν τοῖς θαλάμοις ἅπασι τοῦ οἴκου τῆς νύμφης ἡ ἰδιαιτέρα χειροποίητος προίξ  αὐτῆς, ἐξ ὅλων τῶν χρησίμων τῷ  βίῳ καὶ τῶν  πολυτελῶν ὑφασμάτων, ταπήτων, ἐνδυμάτων παντοίων, κεντητῶν,  πλεκτῶν,  χρυσοϋφάντων, τῶν  πλείστων κατασκευασθέντων ἐν τῇ χώρᾳ, τινῶν δὲ καὶ ἰδίᾳ χειρί ποικιλθέντων ἀπό ἐτῶν ὑπό τῆς νύμφης καὶ ἄλλων περιγιγνομένων ἤδη αὐτῇ ἀθίκτων  ἐξ ὅσων εἶχε λάβει ἡ μήτηρ  της προῖκα τῷ  καιρῷ  τοῦ γάμου της καὶ διασώσει διά τὴν πρώτην νέαν ἀπόγονόν της.   

ΤΟ ΔΙΣΤΟΜΟ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ

 

Και ξέσπασ’ η λύσσα μιας ορδής, 

τσακάλια φτάνουν μανιασμένα, 

βαρειά τα μαύρα βήματά τους 

στενάζει ο τόπος, χαρολαλεί φοβέρα, 

τραντάζει η γης στο πέρασμά τους.

Έθνη ζητάνε για να σβύσουν 

και πολιτείες δώθε, κείθε να σκορπίσουν!

………………………………………………………….

οι Ούνοι κατά δω το δρόμο πήραν!

1872: ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΟΝ ΟΣΙΟ ΛΟΥΚΑ-ΔΙΣΤΟΜΟ-ΑΡΑΧΩΒΑ-ΔΕΛΦΟΥΣ

Η μεταξύ του χωρίου Κυριάκιον και της Μονής του Οσιου Λουκά απόστασις είναι ώρας και ημισείας. Διερχόμεθα ωραία και τερπνά τοπία και αφικνούμεθα εις την Μονήν σώοι και αβλαβείς περί ώραν 3 μ.μ. Οι μοναχοί σχεδόν άπαντες ευρίσκοντο εντός της ευρυχώρου και περικαλούς μονής και από διαφόρων μερών του οικοδομήματος εβλέπομεν γυναίκας εξερχομένας, αίτινες ευρίσκοντο εν τη Μονή αι μεν χάριν του Ναού, αι δε όπως κομίσουν εις τους μοναχούς η λάβωσι παρ' αυτών λευκά ενδύματα προς πλύσιν. Είναι δε περίεργος η επικοινωνία αύτη η αδιάπαυστος των μοναχών μετά των κατοίκων του εγγύτατα τη Μονή ευρισκομένου χωρίου Στείρι, ως και των Στειριωτών μετά του ευαγούς οίκου. Λέγουσιν οι μοναχοί, δια να παραστήσουν την βραχυτάτην απόστασιν του Μοναστηρίου από του χωρίου Στείρι. «Τι Στείρι, τι μοναστήρι;» Και όχι δυσκόλως δυνάμεθα ν ' ανακαλύψωμεν ότι οι Στειριώται ευρίσκονται μετά της Μονής εις αδιάλειπτον επικοινωνίαν και αμοιβαίως.

ΣΤΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΑΧΩΒΑ ΤΟ 1890

 

Επί του Παρνασσού

     Ούτως ηρξάμεθα της αναβάσεως περί την 9 ½ εσπερινήν ώραν. Προηγείτο το ζώον γνωρίζον κάλλιστα την ατροπόν, εφ’ου είχομεν θέσει διάφορα σκεπάσματα, τροφάς και το ύδωρ διότι καθ’ οδόν εις εν μόνον μέρος υπάρχει τοιούτον, είπετο ο οδηγός κρατών φανόν, διότι άλλως δεν θα ηδυνάμεθα να βαδίζωμεν, και τελευταίως ηκολούθουν εγώ, κρατών ανά χείρας το πολύκροτον διά παν ενδεχόμενον. Μετά 1 ½ ώραν εφθάσαμεν διά πετρώδους οδού εις τινας καλύβας των γεωργών του Καστρίου. Οι κύνες ώρμησαν μανιώδεις, αλλ’ απεκρούσθησαν επίσης γενναίως, μετ’ ολίγον εισήλθομεν εις δάσος τι εξ αραιών ελατών, εξελθόντες δ’ αυτού διήλθομεν παρά τον λόφον του Κωρυκίου άντρου, όπερ θα επισκεφθώμεν κατά την κάθοδον, και μετά 3 εκ Δελφών ώρας εφθάσαμεν ολίγον μετά το μεσονύκτιον εις τα Καλύβια, θερινόν χωρίον εξ 20 περίπου οικίσκων και καλυβών, το υψηλότερον επί του Παρνασσού. Ενταύθα υπάρχει μικρά πεδιάς και προς καλλιέργειαν ταύτης ανέρχονται το θέρος εις Καλύβια χωρικοί τινες εξ Αραχώβης. Προ του χωριδίου τούτου παρά κατηρειπωμένον ναόν και υπό τινα ιτέαν υπάρχει φρέαρ, παρά το οποίον εμείναμεν περί το εν τέταρτον προς μικράν ανάπαυσιν. Εξακολουθούντες την πορείαν ημών, διήλθομεν την πεδιάδα και μετά 1 ½ ώραν, ηρξάμεθα της αναβάσεως των αποτόμων κορυφών του Παρνασσού, και κατ’ αρχάς μεν διηρχόμεθα αραιά τινα εξ ελατών δάση, αλλά μετά τινας ώρας δεν ανηρχόμεθα η πετρώδεις κορυφάς, ένθα ουδέ θάμνος φύεται.

1963 – Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ

Εις την παραλίαν του Διστόμου

ΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΝ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΕΘΕΜΕΛΙΩΘΗ

Το επίμαχον αυτό έργον εισήλθεν

εις το στάδιον της πραγματοποιήσεως

65.000 ΤΟΝΝΟΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ

ΚΑΙ 2.000 ΤΟΝΝΟΙ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ

Επένδυσις 100.000.000 δολλαρίων

Χθες την πρωΐαν εις την τοποθεσίαν Μετόχι του όρμου Αντικύρων Βοιωτίας, παρά το Δίστομον, ετέθη υπό του Πρωθυπουργού κ. Καραμανλή ο θεμέλιος λίθος του πρώτου εργοστασίου αλουμίνας και αλουμινίου, το οποίον θα εκμεταλλευθή η ανώνυμος εταιρία «Αλουμινίου Ελλάδος». Αποτελουμένη από τας γαλλικάς εταιρίας Πεσσινέ και Υζίν, τον κ. Στ. Νιάρχον, τον αμερικανικόν Οίκον Ρέϋνολτς και τον Οργανισμόν Βιομηχανικής Αναπτύξεως. Συμφώνως προς στοιχεία παρασχεθέντα υπό της εταιρίας, το αρχικόν μετοχικόν κεφάλαιον αυτής θ’ ανέλθη εις 25.000.000 δολλάρια, το ολικόν ύψος της επενδύσεως εις 100.000.000 δολλ., η παραγωγή του, κατά το αρχικόν στάδιον της λειτουργίας του, εις 200.000 τόν. αλουμίνας ετησίως και 62.500 τόν. αλουμινίου και θ’ αποσχολούνται εις αυτό 1.000 περίπου άτομα, εκ των οποίων δέκα τοις εκατόν αλλοδαποί. Εις την κατασκευήν του συγκροτήματος του εργοστασίου – η οποία αναμένεται να περατωθή εντός του 1965 – θα απασχοληθούν 3.000 άτομα. Κυρία πρώτη ύλη του εργοστασίου θα είναι ο ελληνικός βωξίτης, του οποίου η κατανάλωσις θ’ ανέλθη εις 450.000 τόν. ετησίως, ήτοι το ήμισυ περίπου της κατά το 1962 ελληνικής παραγωγής. δεδομένου ότι η εσωτερική κατανάλωσις της Ελλάδος είναι 6.000 τόν. αλουμινίου ετησίως, η Ελλάς θα πρέπει να εξάγη περί τους 80.000 τόν. αλουμίνας και 50.000 τόν. αλουμινίου ετησίως. Διά την στέγασιν του προσωπικού θ’ ανεγερθή οικισμός παρά την θέσιν Άσπρα Σπίτια, εις απόστασιν 5 χλμ. από το Μετόχι.

«Η απλοϊκή, η απροόδευτη ζωή, η αρχέγονη….»

ΣΤΗ ΣΤΡΟΥΓΚΑ

Μέσα στις χαράδρες και τους απόκρημνους βράχους της Κίρφης ακούγονταν τα ισχυρά του τσοπάνου σφυρίγματα και οι σαλαγές: «φίου, φίουου, τσαπ τσαπ, χω, χωω, χωωω…». Σουρτάρα τα γίδια τα μαύρα με τα πολλά κουδούνια πλησίαζαν τώρα στη στρούγκα. Τα απαχάσματα που άφηναν οι φωνές του τσοπάνου με είχαν πλανέψει και νόμισα ότι πολλοί τσοπαναραίοι εσαλαγούσαν τα γίδια στη στρούγκα – δεν ήτο άλλος παρά μονάχα ο Στάθης. Ψηλός και κατακόκκινος, με την λερή φουστανέλα, με την μακριά αγκλίτσα στο χέρι, έφερνε τα πολυκούδουνα γίδια.

Τα γίδια πλησίασαν στη στρούγκα, την οποία ο Στάθης είχε σκεφτεί να φτιάσει κάτω σε δύο θεόρατα έλατα για να χρησιμεύουν ως στηρίγματα, ως δοκοί γύρω από τη στρούγκα, και εις τα οποία είχε τεθεί ο φράκτης της στρούγκας.

Με ένα μεγάλο, ανήσυχο και σκονερό ποδοβολητό, μέσα στο κρούγκου-κρούγκου των κουδουνιών που χτυπούσαν άτακτα, μπήκαν τα γίδια στη στρούγκα. Με δύο σάλτους ο Στάθης πετάχτηκε μπροστά σαν σταυραετός στο στρουγκόλιθο με την καρδάρα στα χέρια. Εκάθησε, βάζει ανάμεσα στα δυο του σκέλη την καρδάρα και αρχίζει το άρμεγμα.

1921: ΜΙΑ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟΝ ΟΣΙΟ ΛΟΥΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΡΟΠΟΔΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ

Εις τα κελλία των πατέρων σπινθηροβολεί το τζάκι. Αρχοντικήν παλαιοσύνην αποπνέουν τα κατοικούμενα κτίρια, τα οποία παριβάλλουν τον ναόν. Η μονή φανερώνει την μακράν ιστορίαν της από τα οικοδομήματά της. Αλλά είνε εγκαταλελειμμένα και έχουν θολωτόν τύπον, αλλά κτισμένα επί παλαιών, αλλά είνε νεώτερα τετράγωνα, κοινά σπίτια. Στηρίγματα συνδέουν οικήματα με τον ναόν, όστις θα έπιπτε χωρίς αυτά. Σώζονται όμως όλα τα αρχικά της ιδρύματα, από το παλαιόν μαγειρείον έως τα αρχαιότερα κελλία, χρησιμοποιούμενα δι’αποθήκας. Η παλαιά βρύση έχει μετατοπισθή. Ο μόνος διατηρούμενος εκ των τριών πύργων, εις την ανατολικήν είσοδον της μονής, έχει γίνη κωδωνοστάσιον και τούτο μετεβλήθη εις ωρολόγιον. 

1890:Παρ’ ολίγον φόνος για την κλοπή μιας… “Kαππότας”

Κακουργιοδικεῖον Ἀμφίσσης

Συνεδρίασις  τῇ  13η Ἀπριλίου

Σήμερον τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου κατεῖχεν ὁ Ἀναστάσιος Καραποῦλος ἐτῶν 18 καὶ ποιμήν τὸ ἐπάγγελμα, γεννηθείς καὶ κατοικῶν ἐν Διστόμῳ τῆς Λεβαδείας, ἵνα δικασθῇ ὅτι τὴν 24ην Σεπτεμβρίου 1888 ἐν τῇ θέσει «Σπέντσο» τῆς Ἀραχώβης σκοπῶν ν’ ἀναιρέσῃ τὸν Κωνσταντῖνον Τιμ. Κέντρον ἀπεφάσισε καὶ πρὸς τοῦτο ἐπεχείρησεν ἐξωτερικήν πρᾶξιν περιέχουσαν ἀρχήν ἐκτελέσεως ἤτοι δι’ οὗ ἔφερε πυροβόλου ὅπλου πλήρους πυρίτιδος καὶ σφαιριδίων ἐπυροβόλησε κατ’ αὐτοῦ ἐξ ἐγγυτάτης ἀποστάσεως, ἀλλ’ ἐκ τύχης καὶ περιστατικῶν ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του ἀπέτυχε τοῦ ἀνθρωποκτόνου σκοποῦ του, ἐπλήγωσεν ὅμως αὐτόν καιρίως εἰς τὸν τράχηλον.

1946-ΔΙΣΤΟΜΟ 2 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΦΑΓΗ

Του Στέφανου Ζώτου

Ιούνιος 1946

Σε ποια κατηγορία μεγαλείου, σε ποια σειρά εθνικού μαρτυρίου ανήκει άραγε το Δίστομο; Δεν είναι μόνον βωμός μπροστά στον οποίον οι προσκυνηταί γονατίζουν με την ψυχή πλημμυρισμένη από συγκίνηση και με μάτια γεμάτα δάκρυα. Δεν είναι αρκετή, για τη θυσία του Διστόμου, ούτε συγκίνηση, ούτε η ευγνωμοσύνη μας, είναι κάτι περισσότερο από ότι μπορεί να συλλάβει η ανθρώπινη φαντασία, που θα έπρεπε να προσφέρουμε. Και αυτό βέβαια είναι αρκετό για να αποδείξει την αδυναμία μας μπροστά στο μέγεθος της περιπτώσεως.

Το Δίστομο είναι ένα μεγάλο νεκροταφείο. Εδώ στις 10 Ιουνίου του 1944 ξέσπασε η θηριωδία του ανθρώπου, το οργανωμένο και ομαδικό έγκλημα της Γερμανικής κτηνωδίας.

Ποιος ξέρει γιατί;

Τα εγκλήματα του βαθμού αυτού δεν έχουν οίκτο, απορρέουν από ψυχολογικές καταστάσεις, από την αχαλίνωτη εκδήλωση ενός σαδισμού που κατέλαβε, στον τελευταίο πόλεμο, ολόκληρο ένα έθνος, όταν βρέθηκε πρώτα, στον εύκολο δρόμο ενός θριάμβου και αργότερα στον όλεθρο της καταστροφής.

Η Γερμανική μανία ξέσπασε σαν τραγική θύελλα επάνω στο γραφικό Δίστομο.

Τι έφταιγε το μικρό ελληνικό χωριό;

1897 : Σιδηρόδρομος από παραλίας Διστόμου μέχρι παραλίας Αταλάντης

Ήδη από το 1890 βλέπουμε να έχει δημιουργηθεί η ανάγκη μιας σιδηροδρομικής γραμμής, σε λιμάνι του Κορινθιακού κόλπου και από την μεριά της Στερεάς Ελλάδος, για εξυπηρέτηση μεταφοράς εμπορευμάτων, αφ’ ενός μεν από την Πελοπόννησο, αλλά και από τις πόλεις και τα χωριά της Στερεάς Ελλάδος, και να ενωθεί με τον εθνικό σιδηρόδρομο Πειραιώς – Λαρίσης.

Το 1890 ο Χαρίλαος Τρικούπης δίνει παραγγελία να μελετηθεί η κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής, από Μπράλλο μέχρι την Ιτέα ένα από τα κεντρικά λιμάνια του Κορινθιακού.(Δες εδώ: http://rakopolio.blogspot.gr/2014/09/blog-post_11.html )

Το έργο αυτό δεν προχώρησε, και μέσα σε επτά χρόνια ξαναβλέπουμε την πρόταση, να δημιουργηθεί σιδηροδρομική γραμμή πολύ κοντά από το προηγούμενο λιμάνι της Ιτέας, στο λιμάνι της παραλίας Διστόμου.

Το παρακάτω δημοσίευμα είναι επιστολή του Δημοσ. Λαπουσιάδη και δημοσιεύτηκε στον Αθηναϊκό τύπο τον Δεκέμβριο του 1897.

Αξιότιμε Κύριε Διευθυντά,

Εντός του Κορινθιακού κόλπου και ακριβώς αντίκρυ της νέας Κορίνθου κείται ο φυσικότατος και ευρύτατος λιμήν της παραλίας Διστόμου αποτελών ένα και τον αυτόν μετά της Αντικύρας λιμένα.

Ο λιμήν ούτος απέχει διά ξηράς 10 περίπου ώρας της παραλίας Αταλάντης, μεθ’ης συνδέεται ήδη μέχρι μεν του χωρίου Αγίου Βλασίου του δήμου Χαιρωνείας δι’ ομαλωτάτης και βατής οδού, εκείθεν δε μέχρι της παραλίας Αταλάντης δι’αμαξιτής.

Αμφότεροι οι ανωτέρω λιμένες είναι ήδη κέντρα εμπορίου, διότι αν και δεν υπάρχωσι τα μέσα συγκοινωνίας, εν τούτοις και άνευ αμαξιτής οδού διά των λιμένων τούτων επιβιβάζονται και αποβιβάζονται ετησίως 50 περίπου εκατομμύρια οκάδες εμπορευμάτων και προϊόντων των επαρχιών Λεβαδείας και Λοκρίδος.

1893: ΛΟΥΤΡΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΔΙΣΤΟΜΟΥ

Σε Αθηναϊκή εφημερίδα τον Ιούλιο του 1893 διαβάζουμε :

ΛΟΥΤΡΑ ΚΑΙ ΕΙΣ ΔΙΣΤΟΜΟΝ. Θα τα χαρώσι και οι μεσόγειοι Λεβαδείς. Ήρχισαν ανεγειρόμενα παραπήγματα εν τη παραλία Διστόμου χάριν των λουομένων υπό των προοδευτικών αδερφών κ. Τσουβάλη, Ι. Καράτζαλη, Ι. Τσάθα, Λουκά Αναστασίου και λοιπών.

ΔΙΣΤΟΜΟ: ΕΝΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ - ΜΙΑ ΚΑΛΠΗ - ΚΑΝΕΙΣ ΨΗΦΟΦΟΡΟΣ!

Σε Αθηναϊκή Εφημερίδα τον Ιούνιο του 1890 διαβάζουμε την παρακάτω είδηση:

ΔΙΣΤΟΜΟ.- 16 Ιουνίου 1890

Εξακολουθούν τα αστεία της εκλογής του κ. Πούπουλη. 

Εν Διστόμω της Λεβαδείας ουδείς των εκλογέων προσήλθε κατά την παρελθούσαν Κυριακήν, ίνα ψηφίση εις την μοναδικήν κάλπην του μοναδικού υποψηφίου, συνεπώς εκλογή εκεί δεν εγένετο και τούτο δεν συχγωρεί ο νόμος.

ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΤΟΥ ΛΑΪΟΥ ΤΟ 1907

ΣΚΡΙΠΟΥ – ΔΙΣΤΟΜΟΝ 2 – 2

 Στην εφημερίδα «Ο ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΗΣ», και στο φύλλο της 19^ης  Σεπτεμβρίου του 1931, διαβάζουμε την παρακάτω αθλητική ανταπόκριση.

ΠΕΤΡΟΜΑΓΟΥΛΑ Σ)βριος (Ανταποκριτού μας). Την παρελθούσαν Κυριακήν η ποδοσφαιρική ομάς Σκριπούς ο «Αδάμας» συνοδευομένη υπό του προέδρου κ. Νικ. Μπρουγιαννάκη και του ταμίου κ. Λουκά Παπανικολάου και αρκετών μελών του συλλόγου μετέβη εις Δίστομον όπου συναντήθη μετά της ποδοσφαιρικής ομάδος «Αμβρυσεύς».

ΦΟΝΟΣ ΛΗΣΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΣΤΟΜΟ

ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΜΠΛΟΚΗ

ΛΗΣΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ

ΤΙ ΕΓΙΝΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΔΙΣΤΟΜΟΝ

ΦΟΝΟΣ ΔΥΟ ΛΗΣΤΩΝ

Εις το υπουργείον των Εσωτερικών ελήφθη χθες τηλεγράφημα εκ Διστόμου δια του οποίου αναγγέλλεται ότι προχθές τη νύκτα η εξής συμπλοκή εγένετο εις την θέσιν Κουμάρες.

Εις τον επόπτην του μεταβατικού αποσπάσματος λοχαγόν κ. Τσιριγώτην εγένετο γνωστόν ότι εις την θέσιν Κουμάρες ενεμφανίσθησαν οι επικηρυγμένοι λησταί Γεώργιος και κωνσταντίνος αδελφοί Καραγεώργου επί κεφαλής μεγάλης ληστοσυμμορίας.

Ο κ. Τσιριγώτης ευθύς ως έλαβε γνώσιν τούτου εζήτησε παρά του υπομοιράρχου Λεβαδείας άνδρας και λαβών 21 τοιούτους εξήλθε προς ανακάλυψιν των ληστών μετά του ανθυπολοχαγού κ. Φασίτσα, του ανθυπομοιράρχου κ. Δημοπούλου και του ενωμοτάρχου κ. Καραμπέτσου.

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ: 12/7/1856 Η μάχη στο Ζεμενό

Τύπος Έλληνα ληστού τον 19^ο αιώνα.

1)  Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος.

Αριθμός φύλλου 7 – 7 Μαρτίου 1856.

«Περί κατατάξεως ληστών»

2)  Δημοσίευμα της εφημερίδας” ΗΛΙΟΣ” με εκδότη τον Παναγώτη Σούτσο στις  20/7/1856.

Ο Ιωάννης Μέγας και η παντελής καταστροφή της ληστείας.

Μέγα τι κακόν έπαυσεν,ουχί μέγα ον την ουσίαν, αλλά μέγα παριστώμενον υπό του λόρδου Παλμερστώνος και των Αγγλικών εφημερίδων αυτού και ως άξιον Ευρωπαϊκής συσκέψεως νομισθέν και εν αυτή τη Παρισινή συνδιαλέξει.

Η ληστεία της Ελλάδος κατεστράφη !

Η ληστεία της Ελλάδος ! η ληστεία ουδέποτε ην καθ’ άπασαν την Ελλάδα, αλλ’ ην εις δυο επαρχίας εκ των 48 επαρχιών του Ελληνικού Κράτους, και όμως επειδή ήθελεν ούτως η Δύσις, η ληστεία, ως άπασαν την Ελλάδα λυμαινομένη παρίστατο, έδιδε δε ύλην θαυμασίων λόγων εις τον ρητορικώτατον και κραταιότατον πρωθυπουργόν της Αγγλίας.

Η ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΔΙΣΤΟΜΟΥ( Μια τραγική επέτειος)

Ένα χρόνο ακριβώς (10 Ιουνίου 1945), από την φοβερή σφαγή στο Δίστομο, στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ διαβάζουμε το παρακάτω συγκλονιστικό δημοσίευμα:

“Ένας χρόνος κλείνει σήμερα από την τραγική εκείνη μέρα – 10 Ιουνίου 1944 – που οι Γερμανοί έστησαν ένα από τα αιώνια μνημεία της βαρβαρότητάς τους στο Δίστομο, το ειρηνικό χωριό της Βοιωτίας. Για πολλά χρόνια θα ζει η φρίκη αυτού του ομαδικού κι απίστευτου εγκλήματος, που κατεβάζει τη φυλή των Ούννων πιο κάτω και από το επίπεδο του κτήνους.

Ήρεμο είχε ξυπνήσει το χωριό – δυο χιλιάδες κάτοικοι – και λουζόταν στις πρωινές ακτίνες του καλοκαιριάτικου ήλιου, την αυγή της μοιραίας εκείνης ημέρας. Μ’ όλη τη σκιά της μαύρης σκλαβιάς, οι χωρικοί τραβούσαν χαρούμενοι για τ’ αλώνια, για να μεταφέρουν τον καρπό που τους έδωσε η γη, ύστερα από τόσο βασανιστική δουλειά και τόσον ιδρώτα. Τίποτε δεν προμηνούσε τη φοβερή τραγωδία που θα ξεσπούσε αργότερα.

Λίγο μετά το μεσημέρι, της τραγικής εκείνης ημέρας, δυο ιδιωτικά αυτοκίνητα, γεμάτα με Γερμανούς ντυμένους πολιτικά, που παρίσταναν τους μαυραγορίτες, πήραν το δρόμο από τη Λειβαδιά για το Στείρι. Επρόκειτο να στήσουν παγίδα στους αντάρτες που ξεγελασμένοι θα σταματούσαν τ’ αυτοκίνητα για να πάρουν τρόφιμα. Οι αντάρτες όμως δεν έπεσαν στην παγίδα. Ξέροντας πως άλλα φορτηγά με Γερμανούς των Ες-Ες θα τους κύκλωναν από το μέρος της Αράχωβας έκαναν ξαφνική επίθεση και ύστερα από μάχη που κράτησε μιάμιση ώρα σκότωσαν τους περισσότερους καμουφλαρισμένους Γερμανούς. Και τότε οι Γερμανοί λυσσώντας για την αποτυχία τους, ξεχύθηκαν στο Δίστομο για να εκδικηθούν στους αθώους κατοίκους.

Τους πρόσταξαν να κλειστούν στα σπίτια τους, κι αμέσως έπειτα, ο επικεφαλής των Γερμανών λοχαγός Κάϊπφνερ, δίνει διαταγή στις ορδές του ν’ αρχίσουν την σφαγή και τη λεηλασία. Είναι η συνηθισμένη μέθοδος των ανάνδρων κατακτητών, που ξεσπούν στα γυναικόπαιδα, όταν δεν μπορούν να τα βγάλουν  πέρα με τους άντρες. Η διαταγή μεταβιβάζεται από ορδή σε ορδή στο χωριό. Τα θύματα είναι κλεισμένα, σύμφωνα με την εντολή του λοχαγού, στα σπίτια τους. Αρκετοί όμως, που είχαν υποψιαστεί τι τους περίμενε, κατόρθωσαν να φύγουν από μια θέση που είχαν αφήσει αφύλακτη οι Γερμανοί, το Διάσκελο.

Από κει έφυγαν οι μισοί κάτοικοι με τις οικογένειές τους. Και κατόρθωσαν να γλυτώσουν όλοι, μ’ όλο που τους έβαλαν οι Γερμανοί με πολυβόλα. Κρύφτηκαν άλλοι σε σπηλιές και χαράδρες, έξω από το χωριό, κι άλλοι προς τη θάλασσα. Εκείνοι που έμειναν όμως, πλήρωσαν τη μανία των κτηνών. Μαινόμενοι και ουρλιάζοντας σαν άγρια θηρία οι Γερμανοί, αρχίζουν τη σφαγή. Μπαίνουν στα σπίτια και σκοτώνουν όποιους βρίσκουν μπροστά τους. Σκοτώνουν με το τουφέκι, με το περίστροφο, με το οπλοπολυβόλο, με τη λόγχη, με τον μπαλτά, με το μαχαίρι.

Σκοτώνουν άντρες, γυναίκες, παιδιά, βρέφη. Οικογένειες ολόκληρες.