Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΖΕΜΕΝΟ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΖΕΜΕΝΟ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 31 Μαρτίου 2023

Πόθεν το Ζεμενό ;

 

Του Στάθη Ασημάκη

Όταν ασχολήθηκα για πρώτη φορά με το σημαντικό και εμβληματικό τοπωνύμιο της περιοχής μας, το Ζεμενό, στο πλαίσιο της έρευνας για τη συγγραφή του πρωτόλειου: «Αράχοβα Τοπωνυμιογλωσσικά», που εκδόθηκε το 2000 και επανεκδόθηκε συμπληρωμένο το 2006, ξεκίνησα, προσπαθώντας να  το προσεγγίσω ερμηνευτικά, από τον πολύ Max Vasmer, συγκεκριμένα από το γνωστό βιβλίο του: «Die Slaven in Griechenland», το οποίο θεωρείται και χρησιμοποιείται ως ευαγγέλιο, για τοπωνυμικά ζητήματα της Ελλάδας από τους κάθε είδους σλαβολόγους.
Ειδικότερα, ο Max Vasmer, αναφερόμενος στο Ζεμενό Κορινθίας (το Ζεμενό Αράχοβας ως μικροτοπωνύμιο το αγνοούσε πλήρως), το ερμηνεύει ως χαμηλό τόπο και επικαλείται τo σερβικό Zemun που οδηγεί, κατά τη γνώμη του, στη σλαβική λέξη zemljьnъ = γη - χώμα.
Μια ευρύτατη δηλαδή έννοια, που δύσκολα, όμως, θα μπορούσε να ονοματίσει κάποιους τόπους, αφού παντού και όχι μόνο σε σλαβικό χώρο, κάθε τοποθεσία δεν είναι παρά γη και, εν πάση περιπτώσει, εάν δεν είναι βραχώδης, έχει χώμα. Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο ότι, εκτός από το σερβικό τοπωνύμιο Zemun, δεν υπάρχει άλλο αντίστοιχο, όχι μόνο στο σλαβικό βαλκανικό χώρο, αλλά και στην ανατολική σλαβική Ευρώπη.

Κυριακή 28 Φεβρουαρίου 2021

1872: ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΟΝ ΟΣΙΟ ΛΟΥΚΑ-ΔΙΣΤΟΜΟ-ΑΡΑΧΩΒΑ-ΔΕΛΦΟΥΣ


Η μεταξύ του χωρίου Κυριάκιον και της Μονής του Οσιου Λουκά απόστασις είναι ώρας και ημισείας. Διερχόμεθα ωραία και τερπνά τοπία και αφικνούμεθα εις την Μονήν σώοι και αβλαβείς περί ώραν 3 μ.μ. Οι μοναχοί σχεδόν άπαντες ευρίσκοντο εντός της ευρυχώρου και περικαλούς μονής και από διαφόρων μερών του οικοδομήματος εβλέπομεν γυναίκας εξερχομένας, αίτινες ευρίσκοντο εν τη Μονή αι μεν χάριν του Ναού, αι δε όπως κομίσουν εις τους μοναχούς η λάβωσι παρ' αυτών λευκά ενδύματα προς πλύσιν. Είναι δε περίεργος η επικοινωνία αύτη η αδιάπαυστος των μοναχών μετά των κατοίκων του εγγύτατα τη Μονή ευρισκομένου χωρίου Στείρι, ως και των Στειριωτών μετά του ευαγούς οίκου. Λέγουσιν οι μοναχοί, δια να παραστήσουν την βραχυτάτην απόστασιν του Μοναστηρίου από του χωρίου Στείρι. «Τι Στείρι, τι μοναστήρι;» Και όχι δυσκόλως δυνάμεθα ν ' ανακαλύψωμεν ότι οι Στειριώται ευρίσκονται μετά της Μονής εις αδιάλειπτον επικοινωνίαν και αμοιβαίως.

Κυριακή 14 Ιανουαρίου 2018

1890:Παρ’ ολίγον φόνος για την κλοπή μιας… “Kαππότας”



Κακουργιοδικεῖον Ἀμφίσσης
Συνεδρίασις  τῇ  13η Ἀπριλίου

Σήμερον τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου κατεῖχεν ὁ Ἀναστάσιος Καραποῦλος ἐτῶν 18 καὶ ποιμήν τὸ ἐπάγγελμα, γεννηθείς καὶ κατοικῶν ἐν Διστόμῳ τῆς Λεβαδείας, ἵνα δικασθῇ ὅτι τὴν 24ην Σεπτεμβρίου 1888 ἐν τῇ θέσει «Σπέντσο» τῆς Ἀραχώβης σκοπῶν ν’ ἀναιρέσῃ τὸν Κωνσταντῖνον Τιμ. Κέντρον ἀπεφάσισε καὶ πρὸς τοῦτο ἐπεχείρησεν ἐξωτερικήν πρᾶξιν περιέχουσαν ἀρχήν ἐκτελέσεως ἤτοι δι’ οὗ ἔφερε πυροβόλου ὅπλου πλήρους πυρίτιδος καὶ σφαιριδίων ἐπυροβόλησε κατ’ αὐτοῦ ἐξ ἐγγυτάτης ἀποστάσεως, ἀλλ’ ἐκ τύχης καὶ περιστατικῶν ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του ἀπέτυχε τοῦ ἀνθρωποκτόνου σκοποῦ του, ἐπλήγωσεν ὅμως αὐτόν καιρίως εἰς τὸν τράχηλον.

Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2017

Παλιά & νέα Αράχοβα ή Ζεμενό & Αράχοβα;


1826: Ανεβαίνοντας τη Σχιστή οδό λίγο πριν το Ζεμενό.

O Γάλλος ιστοριογράφος και περιηγητής, F.C.H.L. Pouqueville μέλος της Ακαδημίας Επιγραφών & Γραμμάτων των Παρισίων, στο βιβλίο του: “Voyage de la Grece”, Paris 1826, γράφει στο μέρος που αφορά στη  Φωκίδα (Κεφάλαιο Δεύτερο):
[...]Σε μικρή απόσταση από την Αράχοβα, φτάνουμε στη βρύση Κούκουρας και σε μισή λεύγα πιο μακριά, σε ερειπωμένα τείχη τοποθετημένα σ’ ένα λόφο, που ποτίζεται στη βάση του από ένα ρυάκι. Αυτό το ερείπιο και η περιοχή όπου βρίσκεται, λέγονται Ζεμενό και Παλιά Αράχοβα. Είναι πιθανόν αυτά τα τείχη να είναι εκείνα της Ερώχου πόλης των Φωκέων, το όνομα της οποίας μεταφέρθηκε στο χωριό Αράχοβα.[…]
Ο Max Vasmer στο βιβλίο του: «Die Slaven in Griechenland», Berlin 1941 αναφέρει, μεταξύ των άλλων δυο Αράχοβες: τη φωκική, με την παρατήρηση: «Ἀράχοβα ON am Krisäischen Meerbusen = altgriech. Ἀνεμώρεια nach R. und Neumann-Partsch, Griechenland 166. Es steckt darin ein slav. *Orěchovo wie oben S. 21.» και τη βοιωτική, με την παρατήρηση : «Ἀράχοβα ON, Kr. Lebadeia (Stat. Ap., Lex.). Nuch. Nennt den Ort Ῥάχοβα. Bei R. findet sich Ῥάχωβα und Δῆμος Ἀραχώβης. Aus slav. *Orěchovo wie oben S. 21.» και, όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, πρόκειται για την ίδια Αράχοβα, αυτή δηλαδή του Παρνασσού.
Η διπλή αναφορά του Vasmer πιθανόν να έχει αφετηρία στην παραπάνω αναφορά του Pouqueville. Προκειμένου, όμως,  να δοθούν πειστικές απαντήσεις στο εν λόγω ζήτημα απαιτείται η σχολαστική μικροτοπωνυμική έρευνα όλης της γύρω περιοχής. Και, βεβαίως, είναι ευτύχημα που σε αυτή τη γωνιά του Παρνασσού διασώζεται πληθώρα τοπωνυμίων, τα οποία φτάνουν στον εκπληκτικό αριθμό των τετρακοσίων εβδομήντα επτά (477)!

Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2016

ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΑΝΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ



ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΙΩ. ΔΡΑΓΟΥΜΗ

ΜΕΡΟΣ Β'

(ΑΤΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΟΙΩΤΙΑ 1872 - 1873) 

Η μέχρι Αραχώβης ατραπός, ανάντης και απότομος επί των υπωρειών του Παρνασσού είναι επίπονος προς πορείαν και δη έν νυκτί , απεφάσισα να διανυκτερεύσομεν παρά το Ζεμενόν αφού πρότερον άψωμεν πυράς πέριξ. Η νύξ ην θαυμασία, ώς εκ της νηνεμίας και μόνη η παγερά ατμόσφαιρα, καθίστα την διαμονήν οχληράν, αλλά είμεθα εφωδιασμένοι, δια χλαινών και αι πυρραί καθίστων, την ατμόσφαιραν ήττον ψυχράν. Επί πρίνου πυκνοτάτου ερρίφθην και παρεδόθην, είς ύπνον όχι δυσάρεστον. Το άρωμα του πρίνου, αι σελλαγίζουσαι πυρραί αι εκ των καιομένων πρίνων, η φωνή του βύου (μπούφου), του νυκτινόρου τούτου πτηνού, με εβαυκάλιζον, τρόπον τινά και καθίστων ήττον αισθητή την από του υπαίθρου ύπνου τικτομένην δυσφορίαν. Βαθέως όρθρου, παρεκάλουν να γίνη η έγερσις και αφού, πρότερον ερροφήσαμεν, κύαθον καφφέ και εφάγομεν, άρτου τεμάχια πολλά, αναβάντες των ημιόνων, οδηγούμεθα δια των ατραπών, προς την ωραίαν κωμόπολιν της Αραχώβης, όπου εφθάσαμεν μετά παρέλευσιν τριών ωρών. Όταν δε ο Ηλέκτωρ Υπερίων, (ο ακτινοβόλος ήλιος), εφάνη εις τας κορυφάς των οικιών, της ωραίας κωμοπόλεως, ημείς διεσχίζομεν τας οδούς της, χαίροντες και επάτουμεν τας κορυφάς του Παρνασσού, όπου εγγύς του, των Δελφών μαντείου του Απόλλωνος, εύρηται. 

Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου 2014

Τετάρτη 20 Αυγούστου 2014

ΟΙ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΖΕΜΕΝΟ 1965 - 1966


ΖΕΜΕΝΟ, Άυγουστος 1955.
(Αρχείο Π. Λαγογιάννη).

ΗΡΧΙΣΑΝ ΑΠΟ 1ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΝ ΖΕΜΕΝΩ ΑΙ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΝ ΛΕΒΑΔΕΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Π.Ι.Κ.Π.Α.

Αι εν Ζεμενώ παιδικαί κατασκηνώσεις του Παραρτήματος Π.Ι.Κ.Π.Α. Λεβαδείας ήρχισαν και εφέτος λειτουργούσαι, ως και κατά το παρελθόν, από 1ης τρέχοντος μηνός Ιουλίου. Θα πραγματοποιηθούν μέχρι της 10ης Σεπτεμβρίου τέσσαρες κατασκηνωτικαί περίοδοι των τριών εβδομάδων εκάστη και θα φιλοξενηθούν εν όλο 400 αγόρια και κορίτσια, κατά την εξής σειράν:

Πρώτη περίοδος 125 κορίτσια ηλικίας 7- 14 ετών.

Δευτέρα περίοδος 125 αγόρια ηλικίας επίσης 7 – 14 ετών.

Τρίτη περίοδος 100 αγόρια εργαζόμενα ηλικίας μέχρι 19 ετών.

Τετάρτη περίοδος 50 κορίτσια εργαζόμενα ηλικίας μέχρι 19 ετών.

Καθώς μας εδήλωσεν ο Πρόεδρος του Παραρτήματος κ. Ε. Λούκος, η όλη προεργασία των κατασκηνώσεων έχει ήδη συντελεσθή εν στενή συνεργασία μετά του εν Λεβαδεία Κέντρου Κοινωνικής Προνοίας, το οποίον ως γνωστόν, ασκεί και την εποπτείαν και τον έλεγχον αυτών.

Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου 2013

Η αρχαία οχύρωση στο Καστρούλι Ζεμενού


Οχύρωση - Καστρούλι Ζεμενού

 Στο στενό πέρασμα που σχηματίζουν τα βουνά Κίρφη και Παρνασσός και συγκεκριμένα στο ύψος του Ζεμενού σώζεται σε χαμηλό έξαρμα οχύρωση ελλειψοειδούς σχήματος.
  
 Η εποχή η οποία κατασκευάστηκε δεν είναι γνωστή μιας και δεν έχουν γίνει ανασκαφές στον χώρο και η κατάσταση των τειχών και η χρήση αργών ασβεστολίθων κυρίως μικρού και μεσαίου μεγέθους δεν διευκολύνουν στην εκτίμηση της χρονολόγησης.
  
 Οι διαστάσεις του κυρίως οχυρωμένου χώρου είναι Α-Δ 110 Χ Β-Ν 80 μ. με το μέγιστο πλάτος των τειχών να φτάνει τα 4 μ. και το σωζόμενο ύψος το 1 μ.
Τμήμα του τείχους ξεκινά από την ΝΔ πλευρά της οχύρωσης και φτάνει μέχρι τις ορεινές υπώρειες στα νότια, οριοθετώντας και προστατεύοντας έναν

Παρασκευή 7 Σεπτεμβρίου 2012

ΚΑΤΑΚΑΗΜΕΝΗ ΑΡΑΧΩΒΑ


Μία απο τις πιο παλιές καταγραφές που έχουμε για το κάψιμο της Αράχωβας είναι και αυτή που θα διαβάσετε παρακάτω, και βρίσκετε στα αρχεία της Βουλής.  Είναι μία αναφορά πολεμικών επιχειρήσεων στην Στερεά Ελλάδα, από κάτοικο του Χρισσού τον Ιούνιο του 1823. Όπως διαβάζουμε οι Τούρκοι δεν έκαψαν μόνο την Αράχωβα αλλά και το Δίστομο,  τα Καλύβια της Αράχωβας, το Καστρί και σταμάτησαν στο Χρισσό μετά από αντίσταση, αλλά κατάφεραν να κάψουν  δύο με τρία σπίτια.


Σάββατο 1 Σεπτεμβρίου 2012

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΓΑΣ


Ο Γιάννης Μέγας (-, 12 Ιουλίου 1856) υπήρξε ληστής και στη συνέχεια αξιωματικός της Χωροφυλακής. Είναι γνωστός από τη θανάσιμη μονομαχία του με τον λήσταρχο Νταβέλη.
Αρχικά ο Μέγας δρούσε ως υπαρχηγός (πρωτοπαλίκαρο) της συμμορίας του Χρήστου Νταβέλη, όντας παλιός αδελφικός φίλος του, σύμφωνα με τον θρύλο. Η ρήξη μαζί του επήλθε όταν η Ιταλίδα